Edge of the World and Sun set…

23 September 2020 National Day of Saudi Arabia (ബുധനാഴ്ച) 

കൊല്ലാകൊല്ലങ്ങളിലും പോകുന്ന എഡ്ജ് ഓഫ് ദ വേൾഡ്, എന്ന മരൂഭൂമി യാത്ര ഇപ്രാവശ്യവും ഉണ്ടായീ. കൊല്ലാകൊല്ലങ്ങൾ എന്നൊക്കെ പറയുന്നത് കുറച്ച് അതിശയൊക്തി എന്ന് അറിയാമെങ്കിലും, കഴിഞ്ഞ കൊല്ലം പോയതിന്റെ പരിണിതഫലം ആണ് ഇപ്രാവശ്യത്തെ യാത്ര. അത് വ്യത്യസ്തവുമായിരുന്നു.

അങ്ങനെ നോക്കുമ്പോൾ, ഞാൻ, അല്ല ഞങ്ങൾ, സൗദിയിലെ പലഭാഗത്തും യാത്രകൾ നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. അതൊക്കെ സ്വന്തം, ഗൂഗിൾ മാപ്പ് ഇട്ടും ഗൂഗിൾ മാപ്പ് ഇല്ലാത്ത കാലത്തും എല്ലാം യാത്രകൾ നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. 

മുൻപും എഡ്ജ് ഓഫ് ദ വേൾഡിലേക്ക് പോയിട്ടുണ്ട്. അന്നൊന്നും ഗൂഗിൾ മാപ്പ് ഇല്ലായിരുന്നു. കഴിഞ്ഞ കൊല്ലം ഗൂഗിൾ മാപ്പ് ഒക്കെ വെച്ച് പോയതാ. എഞ്ചോയ് ചെയ്ത് തിരിച്ച് വരുന്ന സമയത്ത് മരുഭൂമിയിലെ ഒരു ടെന്റ് കണ്ടു. ആർക്കും പ്രകൃതിയുടെ വിളികൾ അധികസമയം കേൾക്കാതിരിക്കാനൊന്നും വയ്യല്ലൊ. അങ്ങനെ ആ കണ്ട ടെന്റിൽ കയറി. അവിടെ ഇരുന്ന് പ്രകൃതിയുടെ വിളികൾ കേട്ടു, കൊണ്ടുവന്ന ഭക്ഷണം കഴിച്ചു. ടെന്റ് നോക്കുന്ന ഒരാൾ അതിനനുവദിച്ചു കുഞ്ഞുകുട്ടി പ്രാരാബ്ധങ്ങൾ കണ്ടാൽ ഏതൊരു മനുഷ്യനും ഉണ്ടാകുന്ന ഫീലിങ്ങ്സ് വെച്ച് ആ ചങ്ങാതി സമ്മതിച്ചു. ഞങ്ങൾ അങ്ങിനെ ഇരിക്കുമ്പോൾ ഒരാൾ വന്ന് കശപിശ, ഞങ്ങളോടല്ല, ആ ടെന്റ് നോക്കുന്ന പാവം മനുഷ്യനോട് ആയിരുന്നു കശപിശ. ആളോട് കാര്യം ചോദിച്ചപ്പോൾ ആൾ പറഞ്ഞു ഇനീം ആളുകൾ വരും അവരൊക്കെ ബുക്ക് ചെയ്ത് വരുന്നതാണെന്നൊക്കെ. അതായത് സൗദിയിൽ, ടൂർ ഓപ്പറേഷന്റെ ഭാഗമായി, ഉണ്ടാക്കിയ ടെന്റ്, അതിൽ ഒരു ടൂർ ഓപ്പറേഷൻ കമ്പനിക്കും പൈസ കൊടുക്കാതെ ഞങ്ങൾ അവരുടെ ഫെസിലിറ്റി ഉപയോഗിക്കുന്നു എന്ന്. അപ്പോൾ ഞാൻ അവരുടെ കമ്പനിയെ പറ്റിയും എല്ലാം ചോദിച്ചു. അവരുടെ ബ്രോഷർ തന്നു. അത് ഞാൻ മൊബൈലിൽ ഫോട്ടോ എടുത്ത് വെച്ചു.
ഇപ്പോൾ സൗദിയിൽ ചൂട് വിട്ട കാലം. ആ ബ്രോഷർ ഓർമ്മിച്ചു. അതിലെ വാട്സപ്പ് നമ്പറിൽ ഞാൻ കോണ്ടാക്റ്റ് ചെയ്തു. അവർ എനിക്ക് പുതിയ ബ്രോഷർ അയച്ച് തന്നു. അതും എഡ്ജ് ഓഫ് ദ വേൾഡ് യാത്ര തന്നെ. പക്ഷെ അത് വൈകുന്നേരം. സൺ സെറ്റ്, അറ്റ് എഡ്ജ് ഓഫ് ദ വേൾഡ് എന്ന്. കേറി പിടിച്ചു ഞാൻ. ഒരാൾക്ക് 120 റിയാൽ. 8 പേരിലധികം ഉണ്ടെങ്കിൽ ഡിസ്കൗണ്ട് എന്ന് വാട്സപ്പ് മെസേജ്.. ഞാൻ കൊണ്ട് പിടിച്ച് നോക്കി 4 പേരെ കിട്ടി. അങ്ങനെ ഞങ്ങൾ യാത്ര തുടങ്ങി. ഞങ്ങടേ വണ്ടിയിൽ അല്ലാ അവരുടെ ബസ്സിൽ. ഞങ്ങടെ വണ്ടി എങ്കിൽ 50 റിയാൽ മാത്രം. അതിനു ഞങ്ങടെ കയ്യിൽ ഫോട് വീൽ ഡ്രൈവ് വണ്ടികൾ ഇല്ല.. അപ്പോൾ അവരുടെ ഒപ്പം എന്ന് തന്നെ തീരുമാനിച്ച് ധീരമായി ഞങ്ങൾ മുന്നോട്ട് പോയീ.

അവർ ഞങ്ങൾക്ക് മീറ്റിങ്ങ് പോയന്റ് ഗൂഗിൾ മാപ് കോർഡിനേറ്റ്സ് ഇട്ട് തന്നിറ്റുണ്ടായിരുന്നു. അത് പ്രകാരം കിങ്ങ് ഖാലിഡ് റോട്ടിലെ സാദ് സ്ക്വയറിലെ സ്റ്റാർബക്സ് കോഫീഹൗസ് ആയിരുന്നു ലക്ഷ്യം. അവിടെ എത്തി ഞങ്ങൾ. അന്യോന്യം പരിചയമില്ലാത്തതിനാൽ അവർ മൊബൈലിൽ വിളിച്ചു തൊട്ട് മുൻപിരുന്ന് ഞാൻ മൊബൈൽ ആൻസർ ചെയ്യുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ അവർ വരൂ വരൂ എന്ന് പറഞ്ഞ് ഇരുത്തി. ഞങ്ങളുടെ കയ്യിൽ നിന്ന് പൈസ വാങ്ങി മാത്രമല്ല കയ്യിൽ കെട്ടാൻ ഒരു ടാഗ്, പിന്നെ വളപോലെ മറ്റൊരു ടാഗ്, അതും കൂടെ കഴിഞ്ഞ് രാത്രി സമയത്ത്‌  ഓൺ ചെയ്യണ്ട ഒരു മിന്നാമിനുങ്ങിയും തന്നു. അതൊക്കെ ഞങ്ങൾ ധരിച്ചു. മിന്നാമിനുങ്ങിയെ ഷർട്ടിന്റെ കാണാൻ പാകത്തവിധത്തിലും ധരിച്ചു. 

ഉച്ചയ്ക്ക് 2.40 സമയത്തിനു യാത്ര തുടങ്ങാം എന്നാ അവർ പറഞ്ഞത് എങ്കിലും മൂന്നുമണിയോടെ യാത്ര തുടങ്ങി. എന്റെ ബസ്സിൽ 8 പേർ. കൂടാതെ 3 ഗൈഡുകളും അതിൽ ഒരു പെൺകുട്ടിയും. ഡ്രൈവറും ഉൾപ്പെടും. ഞങ്ങളുടെ ബസ്സ് കൂടതെ ഒരു ബസ്സും കൂടെ ഉണ്ട്. അതിലെത്ര പേർ എന്ന് ചോദിച്ചാൽ ഒരു പതിനഞ്ച് മാക്സിമം ഉണ്ടാകും, അവർ കൂട്ടമായി ബുക്ക് ചെയ്തതാ എന്ന് തോന്നുന്നു. അത് കൂടാതെ അവനവന്റെ ഫോർ വീൽ ഡ്രൈവ് വാഹനങ്ങൾ ഒരു പത്തെണ്ണം ചുരുങ്ങിയത് ഉണ്ടായിരുന്നു. 

വൈകുന്നേരം മൂന്നുമണിയോടെ ഞങ്ങൾ യാത്ര പുറപ്പെട്ടു. മക്ക റോഡിലൂടെ ഷക്ര ഭാഗത്തേയ്ക്കാണ് യാത്ര. ഷക്രയിലേക്ക് അനവധി പോയതാണ് ഞാൻ. 

ടൂർ തുടങ്ങുന്നതിനു മുന്നെ ഞങ്ങൾക്ക് കയ്യിലിടാൻ രണ്ട് ബാന്റുകളും, പിന്നെ ഒരു ചെറിയ ലൈറ്റ്, ഷർട്ടിൽ പിൻ ചെയ്ത് വെക്കാൻ തന്നിരുന്നു. അത് ഇരുട്ടത്ത് നീലയും ചുവപ്പും ആയി നിറമുള്ള പ്രകാശം പരത്തും എന്നവർ പറഞ്ഞു.

പോയത് മക്ക റോഡ്, ഷക്ര വഴി ഒനയ്ന, വഴി. എന്നിട്ട് ഏതോ ഒരു പോയന്റിൽ യൂടേൺ അടിച്ച് പെട്ടെന്ന് തന്നെ ഓഫ് റോഡ് ആയി. ഞങ്ങൾ പണ്ട് പോയതൊക്കെ ഗൂഗിൾ മാപ്പ് നോക്കി. ഗൂഗിൾ മാപ്പ് ഇല്ലാതേയും പൊയീട്ടുണ്ട്. അതൊക്കെ വളരെ ശ്രദ്ധിച്ച്. എന്തൊക്കെ ശ്രദ്ധകളാന്നറിയില്ലാ!. ബ്ടെ അവർകൊന്നും ഒരു നോട്ടവുമില്ല, ഡ്രൈവിങ്ങിലേ ശ്രദ്ധിക്കുന്നില്ല എന്നപോലേയാ. എന്നാൽ അവർ നല്ല ഡ്രൈവേഴ്സ് ആണ് ട്ടൊ. അവരുടെ നാട്ടിൽ കണ്ണും കെട്ടി പോയാൽ അവരെവെഇടേയ്ക്കും എത്തും എന്നത് സത്യം!. ആ ഒരു ഫ്രീഡം അവരുടെ അനായാസ ഡ്രൈവിങ്ങിൽ ഉണ്ട്. അത് പക്ക റോഡ് ആയാലും അതല്ലാ പക്കാ മരുഭൂമി ആയാലും. ആ രീതി നമ്മളിലും ഒരു കോൺഫിഡൻസ് നിറയ്ക്കും. ഇത് ഞാൻ സ്വയം ഡ്രൈവ് ചെയ്ത് പോയാൽ ഉണ്ടാകില്ല, എന്നത് ഉറപ്പ്.

ആദ്യത്തെ ലക്ഷ്യം സൂര്യനസ്തമിക്കുന്നത് എഡ്ജ് ഓഫ് ദ വേൾഡിലെ ആ മുനമ്പിൽ ഇരുന്ന് കാണുക എന്നതായിരുന്നു. ഞങ്ങൾ അവിടെ സമയത്തിനെത്തി. ബേസ് ക്യാമ്പിൽ ധാരാളം പഴവർഗ്ഗങ്ങളും സ്നാക്സും വെള്ളവും എല്ലാമുണ്ടായിരുന്നു. അത്യാവശ്യം ഭക്ഷിച്ച് എന്റെ വയറിന്റെ ആളൽ ഒന്നടക്കി ഞങ്ങൾ. ബേസ് ക്യാമ്പിൽ ബസ്സിറങ്ങി പിന്നെ അത്യാവശ്യം ദൂരം നടക്കണം. ഉയർച്ചയും താഴ്ച്ചയും ഒരു ജാതി പാറക്കല്ലുകളും എല്ലാമുള്ള പാതയിലൂടെ ഞങ്ങൾ നടന്നു. മുനമ്പ് കണ്ടു. കണ്ടപ്പോൾ തന്നെ ഞാൻ പോകുന്നില്ല അവിടേക്ക് എന്ന് തീർച്ചയാക്കി. ഒന്ന്, ഉയർച്ച എനിക്ക് പേടി. പിന്നെ അത്ര സ്മൂത്ത് അല്ലാത്ത പാത. എപ്പോഴും തെന്നി വീഴാം. വീണാൽ പിന്നെ തുടച്ച് എടുക്കാൻ കൂടെ കിട്ടില്ല!. എന്റെ ചെരുപ്പ് എല്ലാം പഴേത് ഗ്രിപ്പ് ഒട്ടും ഇല്ലാ. ആകപ്പാടെ ഞാൻ പോകുന്നില്ല എന്ന് ഉറപ്പിച്ചു എങ്കിലും ഒപ്പം ഉള്ള രാജീവ് എന്ന സുഹൃത്ത് അവിടെ പോയി. ഞാൻ ദൂരെ ഇരുന്ന് കുറേ ഫോട്ടോസും വീഡിയോസും എല്ലാം എടുത്തു. തിരക്ക് കൂടിക്കൂടി വരുന്നു. വല്ലാതെ തിരക്ക് വരുന്നതിനു മുന്നേ ഞാൻ, മുനമ്പിന്റെ അടുത്ത് നിന്നും ഒറ്റയടിപ്പാതയിലൂടെ തിരിച്ച് സേഫ് ആയ സ്ഥലത്ത് എത്തി. ആ ഒറ്റയടിപ്പാതയുടെ ഒരു സൈഡ് അങ്ങ് തൂങ്ങാം കുഴിയാണ്, അവിടുന്ന് മരുഭൂമി വിശാലമായി മലർന്ന് വിരിഞ്ഞ് കിടക്കുന്നു. സത്യത്തിൽ ഒരു കടലിന്റെ അഗാധതയൊക്കെ ഉണ്ട്. അതിനുമപ്പുറം ആദിത്യൻ അസ്തമിക്കുന്നു. വല്ലാത്ത ഒരു കാഴ്ച ആയിരുന്നു അത്. പറഞ്ഞറിയിക്കാൻ വയ്യാ! ആ മുനമ്പ് കണ്ടപ്പോൾ ലയൺ കിങ്ങ് എന്ന സിനിമയിലെ കുട്ടി സിംഹം ഒരു ഉയരമുള്ള പാറയുടെ മുകളിൽ കയറി ഗർജ്ജിക്കുന്ന സീൻ ഓർമ്മ വന്നൂ. ആ സീനിന്റെ ചിത്രങ്ങളും ധാരാളം ആണല്ലൊ.

മുൻപും അവിടെ പോയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, സൂര്യാസ്തമയം അവിടെ ആദ്യം ആയി കാണുന്നു. പലപ്പോൾ പോയതും പകൽ സമയത്തായിരുന്നു. കാരണം സ്വന്തം വാഹനത്തിൽ ഇരുട്ടി തിരിച്ച് ഡ്രൈവ് ചെയ്യുന്നതിനു ആത്മവിശ്വാസം ഇല്ലാ. വഴിതെറ്റാം. കുടുങ്ങാം. ഇത് മരുഭൂമി അറിയുന്നവർ ആണ് നമ്മളേ കൊണ്ട് പോകുന്നത് എന്നതിന്റെ ഒരു ആത്മവിശ്വാസം ഉണ്ട്. കഴിഞ്ഞ കൊല്ലം പോയപ്പോൾ അവിടെ മൊബൈൽ സിഗ്നൽ കൂടെ കിട്ടിയില്ലായിരുന്നു. ഇപ്പോൾ പോയപ്പോൾ സിഗ്നലൊക്കെ കിട്ടി. എല്ലാ കമ്പനികളുടേയും മൊബൈലുകൾക്ക് സിഗ്നൽ ഇല്ലാ എന്നും മനസ്സിലായി.

ഞങ്ങൾ തിരിച്ച് ടൂർ ഓപ്പറേറ്ററുടെ ബേസ് ക്യാമ്പിലേക്ക് എത്തി. ഇരുട്ടായിരുന്നു. ഒന്ന് ഇരുന്ന് വിശ്രമിച്ചു. ഞങ്ങൾ പലരും ഫ്രൂട്സ്സ് എല്ലാം കഴിച്ച് വിശ്രമിച്ചപ്പോൾ ക്വാഡ് ബൈക്കുകൾ റെഡി, രണ്ട് പേരായി വന്ന് ബൈക്ക് റൈഡ് ചെയ്യാൻ അറിയിച്ചു. ഞാൻ മുൻപ് ബൈക്ക് റൈഡ് ചെയ്തിട്ടുണ്ട് എന്നതിനാലും മറ്റുള്ളവരുടെ ഉത്സാഹവും കൂടെ കണ്ടപ്പോൾ ഞാൻ ഒഴിഞ്ഞു. ലിംഗഭേദമന്യേ പലരും ബൈക്ക് ഓടിച്ചു. എന്റെ സുഹൃത്ത് പോയി ഒരു സ്ഥലത്ത് എത്തിയപ്പോൾ, പെട്രോൾ കഴിഞ്ഞ് ബൈക്ക് ഓഫായി. രാത്രി ആയപ്പോളാണ്, ഷർട്ടിൽ പിൻ ചെയ്യാൻ തന്ന ലൈറ്റിന്റെ ഗുണം അറിഞ്ഞത്. ബൈക്ക് അവിടെ ഇട്ട് ആൾ നടന്ന് വന്നു. ടൂർ ഗൈഡിനോട് പറഞ്ഞപ്പോൾ ആൾ പോയി ബൈക്ക് കൊണ്ട് വന്നു. 

പകുതി ചന്ദ്രൻ ആകാശത്ത് തിളങ്ങി നിൽക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. അതി ദൂരത്ത് റോഡ് സൈഡിലെ മഞ്ഞ സ്റ്റ്രീറ്റ് ലൈറ്റുകൾ തെളിഞ്ഞ് നിൽക്കുന്നത് ഒരു നേരിയ രേഖപോലെ കാണാമായിരുന്നു. ഒരു കാറ്റ് എപ്പോഴും വീശുന്നുണ്ടായിരുന്നു. തണുപ്പുമില്ല ചൂടുമില്ല. നല്ല കാലാവസ്ഥ. ഫാമിലിയെ മിസ്സ് ചെയ്തു എന്ന് സിംഗിൾ ആയ ആരും വിചാർക്കും. അത്ര നല്ല മൂഡ് തരുന്ന അന്തരീക്ഷം.

ആളുകൾ ടെന്റിൽ ഇരുന്ന് പാട്ട് പാടുന്നു. റിലാക്സ് ചെയ്ത് ശീഷ (ഹുക്ക) വലിക്കുന്നു (പുകവലി തന്നെ) ഞാൻ ടെന്റുകളുടെ പിൻഭാഗത്ത് ചെന്നപ്പോൾ അവിടെ ഒരു വണ്ടി ഹെഡ്‌ലൈറ്റ് ഇട്ട് നിൽക്കുന്നു. മുന്നിൽ ചിലർ കൂടിയിട്ടുണ്ട്. ദൂരെ ഒരു നാലഞ്ച് സ്പൂൺ കുത്തിനിർത്തിയപോലെ ഒരു സംഗതിയും അതിനു മുന്നിൽ ഒരു ലൈറ്റും. കൂടിയിരുന്ന ആളുകൾ ഓരോരുത്തർ ആയി ഒരു എയർ ഗൺ പോലെ ഉള്ള ഒന്ന് ഉന്നം വെച്ച്, ലക്ഷ്യം ആയ ആസ്പൂൺ പോലുള്ളതിന്റെ ഭേദിക്കാൻ നോക്കുന്നു. ആർക്കും പറ്റിയില്ല. എനിക്കും പറ്റിയില്ല. ഉണ്ട അവിടം വരെ എത്തുന്നുണ്ടോ എന്ന് കൂടെ എനിക്ക് സംശയം ആയി. ഉണ്ട, ഗൈഡ് കയ്യിൽ വെച്ച് കാണിച്ച് തന്നു വളാരെ ചെറിയ ഒരു സാധനം. അതല്ല രസം, ഞാൻ ആദ്യമായി ഒരു തോക്ക് എടുത്ത് എന്റെ തോളിൽ വെക്കുന്നു, എന്നിട്ട് വെടി വെക്കുന്നു. എന്റെ കൈ വിറച്ചു എന്നത് വാസ്തവം. വെടിവെക്കുന്ന എന്റെ ഫോട്ടോ എടുക്കാൻ ഗൈഡിനോട് പറഞ്ഞിരുന്നു. അത് ആൾക്ക് പറ്റിയില്ല. അതിനാൽ ഞാൻ ഒന്ന് രണ്ട് വട്ടം പിന്നേയും പരിശ്രമിച്ചു. ഒന്നും വിജയിച്ചില്ലെങ്കിലും തോക്ക് ചൂണ്ടി നിൽക്കുന്ന എന്റെ ഒരു ഫോട്ടോ എടുക്കാൻ പറ്റീ.

അങ്ങിനെ രസമായി സമയം ചെലവഴിച്ച് ഇരിക്കുമ്പോൾ സമയം എട്ടര കഴിഞ്ഞു. ഡിന്നർ റെഡി എന്ന് പറഞ്ഞപ്പോൾ ഡിന്നർ കഴിക്കാൻ ഞങ്ങൾ പോയി. ഫഹാം, റൈസ്, ഹുമൂസ്, സലാഡ്, റൊട്ടി, പിന്നെ ഡ്രിങ്ക്സ് ആയി മിരിന്റ, പെപ്സി, സെവൻ അപ്പ് എന്നിത്യാദികളും വെള്ളവും. ഡിന്നർ അല്ലെ, അധികം ഒന്നും ഞാൻ കഴിച്ചില്ല. വിശക്കരുത് എന്നതിനു വേണ്ടി അല്പം കഴിച്ചു. ഡിന്നർ കഴിഞ്ഞ് ഒരു റാഫിൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. അത് കിട്ടിയത് ഞാൻ അറിയാത്ത രണ്ട് പേർക്ക്. അൽ ഉലയിലേക്ക് ട്രിപ്പ് ഉണ്ട്, അത് മുഴുവനും അവർക്ക് സൗജന്യമായി ഞങ്ങടെ ടൂർ ഓപ്പറേറ്റർ ചെയ്ത് കൊടുക്കും. അതാണ്  റാഫിൾ സമ്മാനം. ഒട്ടും മോശമല്ല അത്. അൽ ഉലയിലേക്ക് ഞാൻ മുൻപ് പോയിട്ടുണ്ട് രണ്ട് തവണ. ഹിസ്റ്റോറിക്കൽ സ്ഥലം ആയ, യുനസ്കോ ഹെറിറ്റേജ് സൈറ്റുകളിൽ പെട്ട മദയിൻ സാലേ എന്ന പ്രദേശവും ഉൾപ്പെട്ട അൽ ഉല അതി സുന്ദരം തന്നെ. സൗദിയുടെ പിങ്ക് പ്രൊവിൻസ് ആണത്.

രാത്രി പത്ത് മണി കഴിയുന്നത് വരെ ഞങ്ങൾ മരുഭൂമിയുടെ രാത്രി സൗന്ദര്യം ആസ്വദിച്ച് ഇരുന്നു. അത് വല്ലാത്ത അനുഭൂതി തന്നെ ആയിരുന്നു. തിരിച്ചുള്ള യാത്ര തുടങ്ങി. ടൂർ ഓപ്പറേറ്ററുടെ സീനിയർ മാനേജർ/മുതലാളി എന്നൊക്കെ തോന്നിക്കുന്ന ഒരാൾ തന്റെ ടൊയോട്ട വണ്ടിയിൽ നിറയെ ലൈറ്റുകളുമൊക്കെ ആയി അവിടെ വന്നിരുന്നു. ഞങ്ങളുടെ ഒപ്പം ഒന്നുമല്ല. എപ്പോഴോ അവിടെ എത്തി. ഞങ്ങളുമായി സംസാരിച്ചു. എന്നിട്ട് അദ്ദേഹം എങ്ങനെ മരുഭൂമിയിലൂടെ യാത്ര ചെയ്യുന്നു എന്ന് ഞാൻ അന്തം വിടുന്ന രീതിയിൽ ഞങ്ങളെ വെട്ടിച്ച്, ഒരു ഗുഹാമുഖത്ത് കൊണ്ട് ചെന്ന് നിർത്തി. ഗുഹാമുഖം അദ്ദേഹത്തിന്റെ വണ്ടിയിലെ ലൈറ്റുകളുടെ പ്രകാശം മൂലം അത് മനോഹരമായി കാണപ്പെട്ടു. ഞങ്ങളും ബസ്സ് നിർത്തി. ഗുഹയിലേക്ക് കയറണ്ടവർ കയറി. അവിടേയും ഞാൻ ഒഴിഞ്ഞു. കാരണം ഞാൻ അവിടെ ആ ഗുഹയിൽ കഴിഞ്ഞ കൊല്ലം കയറിയിട്ടുണ്ട്. മനുഷ്യനിർമ്മിതം ഒന്നും അല്ല ഗുഹ. അതും പ്രകൃതിദത്തം തന്നെ. ഉള്ളിൽ ഇരുട്ടിനു അവരുടെ കയ്യിൽ ലൈറ്റ്സ് ഉണ്ടായിരുന്നു. എന്നാലും ഹ്യുമിഡിറ്റി അവിടെ ഗുഹയുടെ ഉള്ളിൽ കൂടും എന്നും അനുഭവം. സ്ത്രീകളാടക്കം മിക്കവരും ഉള്ളിലേക്ക് പോയി. ഞാൻ ഞങ്ങടെ ബസ്സിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന, റ്റൂർ ഗൈഡ് എന്ന് എനിക്ക് തോന്നിയ ഒരു പെൺകുട്ടിയോട് സംസാരിച്ചു. അവളോട് ഞാൻ ഇത് പാർട്ട് ടൈം ജോലിയാണോ എന്ന് ചോദിച്ചപ്പോൾ, അവൾ പറാഞ്ഞു ഇംഗ്ലീഷ് അറിയില്ല എന്ന്. ഹയ എന്നാണ് പേരെന്ന് പറഞ്ഞ് ഓടിപ്പോയി, ഇംഗ്ലീഷ് അറിയുന്ന മറ്റ് ഗൈഡുകളിലെ ഒരാളെ വിളിച്ച് കൊണ്ട് വന്ന് എന്റെ ചോദ്യങ്ങൾ അറബിയിലേക്ക് ഭാഷാന്തരീകരണം നടത്തി. അവൾ ടൂർ കമ്പനിയുടെ മുതലാളിയുടെ മകൾ എന്ന് അറിഞ്ഞു. ഒരു ടീനേജർ,അതിന്റെ ഉത്സാഹം ഞാൻ ടൂർ തുടങ്ങുമ്പൊഴേ ശ്രദ്ധിച്ചിരുന്നു. ഗുഹയിൽ നിന്ന് യാത്ര തുടങ്ങിയപ്പോൾ അവൾ അവളുടെ സഹോദരന്റെ ഒപ്പം പോയി. ഞങ്ങൾ തിരിച്ച് റിയാദിലേക്ക് യാത്ര തുടങ്ങി. അപ്പോൾ സമയം 10.45 കഴിഞ്ഞിരുന്നു.

ഈ ഗുഹാമുഖത്തിനടുത്തായിരുന്നു, കഴിഞ്ഞ കൊല്ലം ടൂർ ഓപ്പറേറ്ററുടെ ക്യാമ്പ് ഉണ്ടായിരുന്നത്. അവിടെ ഞങ്ങൾ കയറി ഇരുന്ന് ഭക്ഷണം കഴിക്കൽ, പ്രകൃതിയുടെ വിളി കേൾക്കൽ എല്ലാമുണ്ടായതും ആണ്. അങ്ങനെ ആണ് എനിക്ക് ഇവരുടെ നമ്പർ കിട്ടുന്നതും. കഴിഞ്ഞ കൊല്ലം കൊരൊണ ഇല്ലായിരുന്നല്ലൊ.

രാത്രി 11.30നോടൊപ്പം ഞങ്ങൾ മരുഭൂമി വിട്ട് ടാറിട്ട റോഡിൽ കയറി. സുഡൂസ്, അൽ ഉനെയ്ന, അൽ ജുബേല എന്നീ ഗ്രാമങ്ങളിലൂടെ ആയിരുന്നു യാത്ര. ഉനെയ്നയിൽ ഒരു ട്രെഡിഷണൽ സൗദി വില്ലേജ് ഉണ്ട് എന്ന് ഗൈഡ് പറഞ്ഞപ്പോൾ തന്നെ, ഒറ്റയ്ക്കൊരു യാത്ര അവിടേക്ക് മനസ്സിൽ തീരുമാനിച്ചു. 

ദിരിയയ്ക്ക് പോകുന്ന വഴി, കിങ്ങ് ഖാലിദ് റോട്ടിലെ, സാദ് സ്ക്വയറിലുള്ള സ്റ്റാർബക്സ് കാപ്പി പീടിയകയിൽ നിന്നായിരുന്നു ഞങ്ങളുടെ യാത്രയുടെ തുടക്കം. 12.30 ഓടെ ഞങ്ങൾ അവിടെ തിരിച്ച് എത്തി. സൗദി നാഷണൽ ഡേ ആണ് സെപ്റ്റംബർ 23. സൗദിയുടെ തൊണ്ണൂറാം പിറന്നാൾ ദിവസം. സ്റ്റാർബക്സ് കാപ്പി പീടികയിൽ നിന്ന് ഞങ്ങൾ അവിടെ പാർക്ക് ചെയ്ത എന്റെ കാറിൽ തിരിച്ച് വീടുകളിലേക്ക് എത്താനായി പുറപ്പെട്ടു. നാഷണൽ ഡേ ആഘോഷത്തിന്റെ ഭാഗമായി അത്യാവശ്യം തിരക്ക് റോഡിലുടനീളം ഉണ്ടായിരുന്നു. എങ്കിലും ഞാൻ എന്റെ സൗദി “ഡ്രൈവിങ്ങ് സ്കിൽ“ പുറത്തെടുത്ത് കൂട്ടത്തിലുള്ളവരെ അവരുടെ വീടുകളിൽ ആക്കി, എന്റെ സ്ഥലത്ത് ഒരു ഒന്നേമുക്കാലിനു എത്തി. ഒന്ന് ഫ്രഷായി കിടന്നതേ ഓർമ്മ ഉള്ളൂ. അതിഗംഭീരമായ ഉറക്കം കിട്ടി. അങ്ങനെ ഒരു ട്രിപ്പ് അവസാനിച്ചു.

Sunset video

https://youtu.be/O-sZUm8F2Xc

Sunrise video

https://youtu.be/9qgVGjxcJIY

നിലാവഴിയെ...

ശിരുവാണി ഡാം കണ്ടിട്ടുണ്ടോ? മണ്ണാർക്കാട്

ഇല്ല

കാഞ്ഞിരപ്പുഴ ഡാം മുറിച്ച് പിന്നേം പോണം

ങ്ഹും

മണ്ണാർക്കാട് ആ ഭാഗമൊക്കെ വലിയ കുന്നുകളും സഹ്യനും കാടും

ങ്ഹും

സഹ്യന്റെ മുകളിലൂടെ മേഘങ്ങൾ പോകുന്നത് കാണാനെന്ത് രസാന്നറിയുമൊ?

മഴക്കാലം ആണേ. നല്ല ടാറിട്ട റോഡ് രണ്ട് സൈഡിലും ധാരാളം പച്ചപ്പുംമരങ്ങളും

ങ്ഹും

ലക്ഷ്യമില്ലാതെ വഴിയൊന്നും അറിയാതെ ബോർഡ് വായിച്ച് പോകുന്നൂ

ങ്ഹും

അങ്ങനെ കാഞ്ഞിരപ്പുഴ ഡാമിൽ എത്തുന്നു അവിടെ ഗംഭീരമായ പൂന്തോട്ടം

ങ്ഹും

അവിടെ നിർത്തി അതിലൂടെ കറങ്ങി നടക്കുന്നൂ അപ്പുറത്ത് സഹ്യൻ തലയുയർത്തി നിൽക്കുന്നു

അതിന്റെ മുകളിലൂടേയും അല്പം താഴേയുമായി മഴ മേഘങ്ങൾ മെല്ലെ മെല്ലെ നമ്മൾ നടക്കുന്ന

പോലെ തന്നെ നീങ്ങുന്നൂ

ങ്ഹും

ഇടയ്ക്ക് ചാറ്റൽ മഴയുണ്ട് കാര്യമാക്കുന്നില്ലാ

😛

നോക്കുമ്പൊ അവിടെ ഒരു ആയുർവേദ ഉദ്യാനം കൂടെ ഉണ്ട് കോട്ടക്കൽ ആര്യവൈദ്യശാലയുടെ

അതിലും കേറുന്നൂ

ങ്ഹും

മഴ നനഞ്ഞ് നിന്റെ നിമ്നോന്നതങ്ങൾ ഞാൻ നോക്കിയപ്പോൾ നീ പോടാ എന്നൊരാട്ട് തന്നൂ

😄 സത്യം

അതിലൂടെ കൈപിടിച്ച് കറങ്ങി തിരിച്ചിറങ്ങിയപ്പോൾ ദേഹത്തിനും ഒരു ആയുർവേദ ഗന്ധം

ങ്ഹും

എന്നിട്ട് കാറിൽ കയറി ഡാമിന്റെ നടുക്ക് കാർ നിർത്തി ഇറങ്ങി പുഴ കാണുമ്പൊൾ ഞാൻ പറഞ്ഞൂ

എന്തൊരു ഭംഗിയാണു എന്റെ പുഴയ്ക്ക് അലസയായി ഒരു തരം മാദകലഹരിയിലാണവൾ ഒഴുകുന്നത്

നല്ല തെളി വെള്ളം കണ്ടില്ലേ? ഉള്ളിലുള്ളതൊക്കെ കാണാം എന്ന്.  "ഉവ്വുവ്വ് മനസ്സിലായീ" എന്ന് നീ

അർത്ഥം വെച്ചൊരു കമന്റ്

😃😃

അതും കഴിഞ്ഞ് റോഡ് പോകുന്നു പിന്നേയും വളഞ്ഞും പുളഞ്ഞും ഇടുപ്പ് ഇടുങ്ങിയും തടിച്ചും

ങ്ഹും

നമുക്ക് ഇനിയും പോയാലെന്താ എന്ന് നീ ചോദിക്കുന്നു

ങ്ഹും

എന്നിട്ട് മുന്നോട്ട് പുറപ്പെടുന്നു നാം. ആ യാത്രയിൽ നമ്മൾ കേട്ടിരുന്ന പാട്ട് ഏതാണെന്ന് അറിയുമൊ?

ഇല്ല

പ്രിയേ ചാരുശീലേ.. കൃഷ്ണ പാടുന്നു. https://youtu.be/cQG0kLVESgo?t=2059

ങ്ഹും

വളഞ്ഞും പുളഞ്ഞും പോകുന്ന റോഡിലൂടെ കയറ്റങ്ങൾ കയറി പോകുന്നു. കേട്ടിരിക്കുന്ന കൃഷ്ണ

ലയിച്ച് പാടുന്നു “വദസി യദി കിംചിദപി ദന്തരുചി കൌമുദീ ഹരതി ദരതിമിരമതിഘോരം 

സ്ഫുരദധരസീധവേ തവ വദനചന്ദ്രമാ രോചയതു ലോചനചകോരം 

പ്രിയേ ചാരുശീലേ മുഞ്ച മയിമാനമനിദാനം 

സപദി മദനാനലോ ദഹതി മമ മാനസം ദേഹി മുഖകമല മധുപാനം” അതിനർത്ഥം അറിയുമോ?

ഇല്ല

എടീ ചക്കീ, എന്തിനാ ഇങ്ങനെ ശുണ്ഠി എടുത്തമാതിരി മുഖം കൂർപ്പിച്ച് ഇരിക്കണത്? നീ

വായതുറന്നെന്തെങ്കിലും പറയുമ്പൊൾ കാണുന്ന നിന്റെ ആ മനോഹരങ്ങളായ പല്ലുകളിൽ നിന്ന്

ഒഴുകുന്ന നിലാവിനു സമമായ പ്രഭയ്ക്ക് എന്റെ ദുഃഖങ്ങളെ മാറ്റാനാകും. അർത്ഥം മുഴുവനുമായില്ലെങ്കിലും

അവസാനം കൂടെ പറയാം

ങ്ഹും

പ്രണയംകൊണ്ട് നിന്റെ മുഖമാകുന്ന താമരയിലെ തേൻ കുടിക്കാൻ എനിക്ക് കൊതിയാകുന്നു

ഒഹ്

കാർ ഡ്രൈവ് ചെയ്യുമ്പൊൾ ഞാൻ നിന്റെ തുടയിൽ കൈ വെച്ചു. ആദ്യമൊക്കെ തട്ടി മാറ്റി പിന്നെ

മൈന്റ് ചെയ്യാതെ ആയീ

🧐 യാത്രക്കിടയിലോ? ഡ്രൈവിങ്ങിനിടയിൽ! ഭയങ്കരം

കയറി കയറി ഒരു പൊയന്റ് എത്തിയപ്പോൾ പ്രവേശനം നിഷിദ്ധം എന്ന ബോർഡ് അവിടെ

ഫോറസ്റ്റുകാർ നിൽക്കുന്നു

ങ്ഹും

ഫോറസ്റ്റുകാർ പറയുന്നു നിങ്ങടെ കാറിനു പോകാൻ പറ്റില്ല വേണമെങ്കിൽ ഫീ കൊടുത്ത്

ഫോറസ്റ്റ് വണ്ടിയിൽ പോകാമെന്ന്

ങ്ഹും

നിർത്തണൊ?

വേണ്ട

എന്നിട്ട് ഫോറസ്റ്റ് വണ്ടിയിൽ പോകുന്നു. അല്പം കൂടെ കാട്ടിലൂടെ ആദിവാസി കുടിലുകളിന്റെ

മുകളിലൂടെ പോയാലാണു ഫീസ് കൊടുക്കേണ്ട ഓഫീസ്. അവിടെ നിർത്തി ഫീസ് കൊടുത്തിറങ്ങി

മുകളിലേക്ക് വണ്ടിയിൽ യാത്ര

ങ്ഹും

കോടമഞ്ഞ് ചുറ്റും ആ കേറ്റം നല്ല രസായിരുന്നു

ങ്ഹും

ഒട്ടിപ്പിടിച്ചുകൊണ്ട്

🧐

കുറെ കേറിയപ്പോൾ സൈറ്റ് സീയിങ്ങിനുള്ള പോയന്റ് എത്തി ഡ്രൈവർ കാർ നിർത്തി

ഇറങ്ങിക്കണ്ടോളാൻ പറഞ്ഞു

ങ്ഹും

നിർത്തി ഇറങ്ങുമ്പോൾ കണ്ട കാഴ്ച അതിമനോഹരം കോട മഞ്ഞ് നമ്മളെ ചുറ്റിക്കൊണ്ട് മുന്നിലേക്ക്

അധികം കാണുന്നില്ലാ

ങ്ഹും

അങ്ങിനെ രണ്ട് മൂന്ന് സ്ഥലങ്ങളും കൂടെ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ ഒരു ഡാം വീണ്ടും

ങ്ഹും

അതിനപ്പുറത്ത് തല ഉയർത്തി നിൽക്കുന്ന സഹ്യൻ. സഹ്യന്റെ മാറിലൂടെ അനവധി വെള്ളി

വരകളായി ജലപാതങ്ങൾ അത് കണ്ട് കണ്ട് നിന്ന് സമയം പോയതറിഞ്ഞതേ ഇല്ലാ

ങ്ഹും

അപ്പോഴാണു ഡ്രൈവർ പറയുന്നത് അല്പം കൂടെ മുകളിലേക്ക് പോകാം വണ്ടിയിൽ അവിടുന്ന

നിങ്ങൾ കാൽ നടയായി പോയാൽ കേരളമേട് എന്ന വിശാലമായ പുല്പരപ്പ് കാണം നിങ്ങൾ പോയി

വരുന്നത് വരെ ഞാൻ കാത്ത് നിൽക്കും വല്ലാതെ വൈകരുത് വൈകുന്നേരം മൂന്നുമണിക്ക് ഈ വഴി

അടയ്ക്കും അതിനു മുൻപ് തിരിച്ച് ഇറങ്ങണം എന്ന്

ങ്ഹും

എന്നിട്ട് മുകളിലേക്ക് പോയി വണ്ടി പാർക്ക് ചെയ്തപ്പോൾ അവിടുന്ന് ഫോറസ്റ്റുകാർ നമുക്ക് അസ്സൽ

ചക്കരക്കാപ്പിയും പൊക്കവട പരിപ്പ് വട ഒക്കെയും തന്നൂ ആ തണുപ്പത്ത് അതിന്റെ സ്വാദ്

അസാദ്ധ്യമായിരുന്നു

ഈശ്വരാ കൊതിപ്പിച്ചു😋😋😋😋

നമ്മൾ നടക്കാൻ തുടങ്ങിയപ്പോൾ അട്ട ഉണ്ടാകുമെന്ന് പറഞ്ഞ് ഫോറസ്റ്റുകാർ അല്പം പുകല നമുക്ക് തന്നു

ബോറടിച്ചുവൊ? നിർത്താം

ഇല്ല പറയൂ

എന്നിട്ട് രണ്ട് പേരും അല്പം കുത്തനെയുള്ള മലകയറി അതിവിശാലമായ കേരളമേട് എന്ന പുല്പരപ്പിൽ

എത്തി ചുറ്റും കാണേണ്ട കാഴ്ച തന്നെ അങ്ങപ്പുറത്ത് കോയമ്പത്തൂർ സഹ്യന്റെ പ്രൗഢി! മേഘങ്ങളുടെ നനവ്

ഇത്രേം നടക്കാൻ വയ്യാട്ടോ

ങ്ഹും

വലിച്ച് കേറ്റുകയായിരുന്നൂ. ചുറ്റും നോക്കും ഇടയ്ക്ക് ഒന്ന് നിൽക്കും ഭംഗികൊണ്ട് നിന്റെ കാലുകൾ മുന്നോട്ട്

തന്നെ ഞാൻ പിടിക്കും ആ പുല്പരപ്പിൽ ഉള്ള ഭംഗി! അത് പറയാൻ സാദ്ധ്യമല്ലാ

😄

കോടയുടെ തണുപ്പോ ഇടയ്ക്കുള്ള മഴച്ചാറൽ

ങ്ഹും

തണുത്ത് വിറച്ച് എന്നാലും രസം അവിടുന്നാ ആദ്യമായി നീയെന്നെ ഉമ്മ വെച്ചത്

🧐😳🤔 എപ്പ ?

തിരിച്ചിറങ്ങുമ്പോൾ ഇറക്കമല്ലേ സ്പീഡ് കൂടിയിരുന്നു അട്ടകളെ മാറ്റാൻ പുകല വെയ്ക്കും ഇടയ്ക്ക്

😄

രസം കൊല്ലരുത് പ്ലീസ്

ഒകെ 😄😄😄

തിരിച്ചിറങ്ങി ഫോറസ്റ്റുകാർ വീണ്ടും ചക്കരക്കാപ്പിയും മറ്റും തന്നു

ങ്ഹും

എന്നിട്ട് താഴ്വരത്തിലേക്ക് അവർ കൊണ്ട് വിട്ടു. താഴെ ഓഫീസിന്റെ അവിടെ‌നിർത്തി നമ്മളോട്

വേണമെങ്കിൽ ഇനി നിങ്ങൾക്ക് ഈ കാണുന്ന കാട്ടിലൂടെ നടക്കാം എന്ന് പറഞ്ഞു

ങ്ഹും

അത് പ്രകാരം സൈഡിൽ കണ്ട ഒരു നടവഴിയിലൂടെ ഇറങ്ങിയപ്പോൾ കാടിന്റെ ഭംഗി വീണ്ടും വലിയ

വലിയ മരങ്ങൾ അതിൽ നിന്നും തൂങ്ങി നിൽക്കുന്ന വള്ളികൾ അതിലിരുന്ന് ഊഞ്ഞാലാടി നീ

ങ്ഹും😛

അല്പം കൂടെ ഉള്ളിലേക്ക് നടന്നപ്പോൾ വെള്ളം ഒഴുകുന്ന ശബ്ദം കേട്ട് അത് നോക്കി പോയീ

ഒരു ചെറിയ വെള്ളച്ചാട്ടം

ങ്ഹും

അത്ര വലുതൊന്നുമായിരുന്നില്ല അത് എന്നാലത് നീണ്ട് നീണ്ട് മരങ്ങളുടേയും വേരുകളുടേയും ഇടയിലൂടെ

ഞെളിഞ്ഞ് പിരിഞ്ഞ് ചെലപ്പോൾ മെല്ലിച്ച് ചെലപ്പോൾ തടിച്ച് ഉരുണ്ട് അങ്ങനെ താഴേക്ക് പോകുന്നൂ

ങ്ഹും

അതിലൂടെ നമ്മൾ ഇറങ്ങി നിന്നു മുട്ടെറ്റം വെള്ളം

ങ്ഹും

കൈകാലുകൾ കഴുകി

ങ്ഹും

അപ്പോഴാ വിചാരിച്ചത് വല്ലതും കൊറിക്കാൻ കയ്യൊലെടുക്കാമായിര്യ്ന്നു എന്ന് എങ്കിൽ അവിടെ

ഇരുന്ന് കാടിന്റെ ഭംഗിയാസ്വദിച്ച് കഴിക്കാമായിരുന്നു എന്ന്

😄

പക്ഷെ ഒന്നും വിചാരിക്കാതെ ഇറങ്ങിയ യാത്ര ആയതിനാൽ ഒന്നും കയ്യിലുണ്ടായിരുന്നില്ല

😛

അല്പനേരം അവിടെ ഇരുന്ന് സമയം വൈകും എന്ന് തോന്നിയപ്പോൾ തിരിച്ച് കയറി ഫോറസ്റ്റ്

വണ്ടിയിൽ തന്നെ നമ്മടെ വണ്ടി പാർക്ക് ചെയ്ത ഭാഗത്ത് എത്തി

ങ്ഹും

കാറിൽ കയറിയപ്പോഴാണു സമയം അഞ്ചുമണി എന്നും ഉച്ച ഭക്ഷണം ഉണ്ടായില്ല എന്നും ഓർമ്മിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്

വിശപ്പുന്റെ കൊലവിളി തുടങ്ങിയത്

😄

കാറിൽ കയറി റോഡ് സൈഡിലെ ഒരു നാടൻ എന്ന് തോന്നിക്കുന്ന ചായമക്കാനിയിൽ കയറാം എന്ന് നീ

പറഞ്ഞപ്പോൾ എന്റെ മനസ്സിൽ മറ്റൊരു ഐഡിയ ആയിരുന്നൂ നീ പറഞ്ഞിടത്തൊന്നും നിർത്താതെ

ഞാൻ രണ്ട് സൈഡും നോക്കി നോക്കി അവസാനം ഒരു സ്ഥലത്ത് നിർത്തി അതൊരു കള്ള് ഷാപ്പായിരുന്നു 

😄

നിനക്ക് ശുണ്ഠി ആയി ഞാൻ കെയർ ചെയ്യാതെ ഉള്ളിൽ കയറി കഴിക്കാനുള്ള ഭക്ഷണം ചോദിച്ചു

പൊറാട്ടയും നാളികേരകൊത്തലിട്ട് ബീഫ് ഫ്രൈയും വാങ്ങി വന്ന് കാറിന്റെ ബോണറ്റിൽ വെച്ചു കഴിച്ചു

വെള്ളം നമ്മുടെ കയ്യിലുണ്ടായിരുന്നു 

(നിശബ്ദം)

പോയോ? ശ്ശെ എന്നാ ശരി ഭാവന കഴിഞ്ഞൂട്ട്വൊ

അയ്യോ ഞാൻ പോയീട്ടില്ല നെറ്റ് പോയതാ

ങ്ഹും

എന്നിട്ട് ബീഫും പൊറാട്ടയും കഴിച്ച് വെള്ളവും കുടിച്ച് നമ്മൾ അവിടെ നിന്നും വീണ്ടും യാത്ര തുടർന്നു.

സമയം അപ്പൊഴേക്കും വൈകിയിരുന്നു. രണ്ട് പേർക്കും പിരിയാനുള്ളാതാണ്.

ങ്ഹും

യാത്ര തുടരുന്നതിനിടയിലാണ് റോഡ് സൈഡിൽ തന്നെ ഒരു പഴയ കെട്ടിടവും അതിൽ നിരപ്പലകകൾ

കൊണ്ട് അടയ്ക്കാവുന്ന തരത്തിലുള്ള പീടികയും കണ്ടത്.

ങ്ഹും

ഞാൻ വണ്ടി നിർത്തി സുഹൃത്തേ വെറ്റിലയും അടയ്ക്കയും കിട്ടുമോ എന്ന് ചോദിച്ചു. അവിടെ ഇരുന്നിരുന്ന ഒരു

വയസ്സായ തലേക്കെട്ടുകാരൻ മനുഷ്യൻ എനിക്ക് വെറ്റിലയും നല്ല കളിയടയ്ക്കയും തന്നു ചുണ്ണാമ്പ് അവിടെ ഉണ്ട് എന്ന് കെട്ടിത്തൂക്കി വെച്ച ചുണ്ണാമ്പ് പാത്രം കാണിച്ചു തന്നു

ഒഹ്

നല്ല നാടൻ വെറ്റിലയുടേയും കളിയടക്കയുടേയും ഗന്ധം എന്റെ വായിൽ നിന്ന് വരുന്നത് കൊണ്ട് നിനക്കും

കൊതിയായി ഒന്ന് മൂന്നും കൂട്ടി മുറുക്കാൻ. ഞാൻ പിന്നേയും അവിടെ ചെന്ന് ഒരു മുറുക്കാൻ കൂടെ ഉണ്ടാക്കി

നിനക്ക് തന്നു. അല്ല നിന്റെ വായിലിട്ട് തന്നു എന്റെ കൈകൾ കൂട്ടി കടിച്ചു നീ.

😄😄 

റോഡ് നീണ്ടു നിവർന്നു കിടക്കുന്നു. സൂര്യൻ പശ്ചിമഘട്ടത്തിനപ്പുറത്തേക്ക് പോയിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു.

ആകാശം മങ്ങി മേഘങ്ങൾ കൂട്ടം കൂടി വരുന്നു. കാർ നീങ്ങി. രണ്ട് പേരും ഒന്നും മിണ്ടുന്നില്ലെങ്കിലും കൃഷ്ണ ഒരാവർത്തി പാടിക്കഴിഞ്ഞ് വീണ്ടും വദസി യദി കിംചിദപി എന്ന് പടാൻ തുടങ്ങി

ങ്ഹും

അടുത്ത ടൗണിലെത്തിയാൽ എനിക്ക് അവിടെ നിന്നും ബസ്സ് പിടിച്ച് വേണം പോകാൻ. ഞാൻ ടൗൺ

എത്തുന്നതിനു മുന്നേ തന്നെ കാർ നിർത്തി. എന്നിട്ട് ഡ്രൈവിങ്ങ് സീറ്റിൽ നിന്നിറങ്ങി നിന്നോട് ഡ്രൈവ്

ചെയ്തോളാൻ പറഞ്ഞു.

ങ്ഹും

നീ ഡ്രൈവർ സീറ്റിൽ ഇരുന്നു. കാർ മുന്നോട്ട് പോയീ

ങ്ഹും

ടൗണിലെത്തിയപ്പോൾ കാർ നിർത്തി ശ്രദ്ധിച്ച് ഓടിച്ച് പോകാൻ ഞാൻ പറഞ്ഞു. പെട്ടെന്നായിരുന്നു

നിന്റെ ആക്ഷൻ. കാർ നിർത്തലും എന്റെ മുഖം പിടിച്ച് തിരിച്ച് ചുണ്ടിൽ ഒരുമ്മയും. ആ വെറ്റില നീരിന്റെ സ്വാദ്

എനിക്കിപ്പോഴും ഓർമ്മയുണ്ട് അറിയുമോ?

പിന്നെ നമ്മൾ കണ്ടിട്ടില്ല അല്ലേ?

അതെ പിന്നെ കണ്ടിട്ടില്ല

എന്നാലിനിയും കാണണ്ടാ

അതെന്താ അങ്ങിനെ?

ഞാൻ ചെയ്യാത്ത കാര്യങ്ങൾ, നമ്മൾ പോകാത്ത യാത്രകൾ പറഞ്ഞില്ലേ നീ? കണ്ടാൽ ആ മോന്തയ്ക്ക് ഒന്ന്

തരും ആദ്യം. അത് വേണ്ടാ എന്ന് വിചാരിച്ചിട്ടാണ്.

Sebastian and Sons: A Brief History of Mrdangam Makers

Sebastian and Sons: A Brief History of Mrdangam Makers

By TM Krishna

Kindle edition Price: Rs 562.40

It is a good book for Karnatic musicologists. TM Krishna as a musician, he wrote about the caste and social status of he mrdamgam makers. But the readers are not musicologists and their interest may vary. Readers are many types and I am one of them with many interests including political view. Sure caste is a problem, and as a person I am well aware of that. A reader trying to be politically correct, sure, he/she may aware of this caste issue. For them the book is nothing. But it do explain in details the history and making of mrdamgam. His First book Southern Music a Karnatic story was well written. About the controversy surrounding the book, I think, the book is for musicologists from higher caste. :)

Some quotes from the book:-

Contradictions emerge and, if we are looking for clear right or wrong political positions to adopt, we may never get one.

And rarely will they publicly and unambiguously acknowledge the mrdangam maker’s contribution to the improvement in their own playing or performance—or, indeed, to the development of the instrument’s calibre. These people are not acknowledged as equal creative partners in the process of this artistic engagement.

Palghat Mani Iyer is an etched memory in the national cultural consciousness, but Parlandu, Antony and Selvaraj are always on the periphery, if at all they exist there.

These are people who have been barred from the memory of culture and society, looked at as tools, their entire intellectual and emotional being reduced to the service they provide. They too are socialised to believe in this contract.

Mrdangam artists often say that no animals are killed specifically for the instrument. In an interview to S. Anand in Outlook magazine in 2003, Sivaraman had this to say: ‘Cows are not killed to make mrdangams. They are slaughtered anyway and we merely use the hide.’ In that same article, Rajamanickam had responded with: ‘Have these people ever been to a slaughterhouse to see what we do? We examine cows and choose the healthy ones that have good, lustrous, soft skin. The cow should have given birth at least a couple of times but shouldn’t be too old.’ This holds true for the buffalo or goat as well.

Into that heaven of freedom, my Father, let my country awake

ഇന്ന് വിരിപ്പുകൾ ഒന്ന് മാറ്റി പതിവു പോലെ. അപ്പോഴാ ശ്രദ്ധിക്കുന്നത് കഴിഞ്ഞ ഒരു 25 കൊല്ലമായി ഞാനിവകൾ തന്നെ ഉപയോഗിക്കുന്നുള്ളൂ എന്നത്. വിവാഹം കഴിഞ്ഞ് ഭര്യ ഇവിടേയ്ക്ക് വരുന്ന കാലത്ത് വാങ്ങിയ നല്ല കോട്ടൺ മേയ്ഡ് ഇൻ പാകിസ്ഥാൻ വിരിപ്പുകൾ, അന്ന് പത്ത് റിയാലിനു വാങ്ങിയതാ ഓരോന്നും. പല സൈസുകൾ ഉണ്ടെങ്കിലും മിക്കതും ക്വീൻ സൈസ്. ഇന്നും ഒരു കുഴപ്പവുമില്ലാതെ ഇരിക്കുന്നു. ദുർലഭം ചെലത് അവിടെ ഇവിടെ ചില ചെറിയ ഓഠകൾ വീണിട്ടുണ്ട്. ഞാനത് സാരമാക്കാറില്ല. കാരണം കോസറി വിരിപ്പിൽ അത് അത്ര പ്രശ്നമായി എനിക്ക് തോന്നിയിട്ടില്ല അത്രയും ചെറുതാണ് എന്നതിനാൽ. അത് പോലെ കോട്ടൺ സാധനങ്ങൾ മെയ്ഡ് ഇൻ പാകിസ്ഥാൻ ധാരാളം കിട്ടുമായിരുന്നു അന്ന്. പക്ഷെ അധികം വാങ്ങിവെക്കുന്ന ശീലമില്ല. അത്യാവശ്യത്തിനുള്ളത് മാത്രം. പറഞ്ഞ് വന്നത് made in pakisthan അത്ര മോശമൊന്നും അല്ല. പാകിസ്ഥാനികളും എന്നെ ഒരുപാട് സഹായിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഉപദ്രവിച്ചിട്ടുമുണ്ട്, അത് വർക്കിലങ്ങനെ എല്ലാം ഉണ്ടാകും എന്ന് ബോധവുമുണ്ട്. വെറുതെ പറഞ്ഞൂന്ന് മാത്രം. എനിക്ക് ആരോടും ശത്രുത്ര ഇല്ല. ശത്രുത തോന്നിയാൽ സ്വയം മനസ്സമാധാനം ആണ് നഷ്ടപ്പെടുക എന്ന് കൂടെ ഉണ്ട്. പാക്കിസ്ഥാനിലേക്ക് പറഞ്ഞയക്കും എന്നൊക്കെ കേൾക്കുമ്പോൾ എനിക്ക് ഇഷ്ടമാകുന്നില്ല എന്നത് സത്യം. പിന്നെ അവിടത്തെ രാഷ്ട്രീയ കാലാവസ്ഥ എന്നത് പ്രശ്നമായിരിക്കാം. പക്ഷെ അതല്ലല്ലൊ ഈ പറയുന്നവർ ഉദ്ദേശിക്കുന്നതും. അത്രയും കലുഷിതമായ രാഷ്ട്രീയ കാലാവസ്ഥ ഉള്ള മറ്റ് അനവധി രാജ്യങ്ങൾ ഉണ്ട്, അവിടേക്ക് പൊക്കോ എന്നല്ല ആരും പറയുന്നത്. Where the mind is without fear and the head held high; Where knowledge is free; Where the world has not been broken up into fragments by narrow domestic walls; Where words come out from the depth of truth; Where tireless striving stretches its arms towards perfection; Where the clear stream of reason has not lost its way into the dreary desert sand of dead habit; Where the mind is led forward by Thee into ever-widening thought and action; Into that heaven of freedom, my Father, let my country awake.

Rabindranath Tagore (1861-1941) ടാഗോർ ഒരു വിശ്വപൗരൻ എന്ന നിലയിലാ ഞാൻ വായിക്കുന്നത്.. വെറുതെ പറഞ്ഞൂ ന്ന് മാത്രം..

പീശപ്പള്ളിയുടെ നാറാണത്ത് ഭ്രാന്തൻ - ഡോ.ടി.എസ് മാധവൻ കുട്ടി, കോട്ടക്കൽ ആര്യവൈദ്യശാല

പ്രസിദ്ധ കഥകളിപണ്ഡിതനായ ശ്രീ രാജാനന്ദന്റെ ഷഷ്ടിപൂർത്തിയാഘോഷം രാജാങ്കണമെന്ന പേരിൽ ഈ കഴിഞ്ഞ 2019 മേയ് 26, 27 തിയ്യതികളിൽ ചെർപ്പുളശ്ശേരിയിൽ വെച്ചുനടക്കുകയുണ്ടായി. രണ്ടുദിവസങ്ങളിലായി അവിടെ നിരവധി പരിപാടികൾ അരങ്ങേറിയിരുന്നു. അതിൽ "വാക്ക് താളം സംഗീതം" എന്ന പരിപാടിയുടെ ഭാഗമായി ശ്രീ പീശപ്പള്ളി രാജീവൻ ചെയ്ത സ്വച്ഛന്ദാവിഷ്കൃതി അതിന്റെ മേന്മകൊണ്ട് മികച്ചു നിന്ന ഒന്നായിരുന്നു എന്നാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം

സ്വച്ഛന്ദാവിഷ്കൃതി എന്ന് പറയുമ്പോൾ അർത്ഥമാക്കുന്നത്, ഒരു കലാകാരൻ, തന്റെ കല ഉപയോഗിച്ച്, സ്വന്തം യുക്തിയേയും, ഔചിത്യബോധത്തേയും ആശ്രയിച്ച് ഒരു പ്രമേയത്തേ കാണികളുടെ – സമൂഹത്തിന്റെ - മുമ്പിൽ അവതരിപ്പിക്കുക എന്നതാണ്. ഇതിന്ന് അടിസ്ഥാനമായി രണ്ട് ഘടകങ്ങളുണ്ട്. 1) പ്രമേയം. കാണികളോട് - സമൂഹത്തോട് -  പറയാൻ ഒരു വിഷയം – പ്രമേയം- ഉണ്ടായിരിക്കുക എന്നതാണ് ആദ്യത്തേത്. ഇവിടെ പീശപ്പള്ളിക്ക് വളരെ പ്രസക്തമായ ഒരു പ്രമേയം പറയാനുണ്ട്. ആ പ്രമേയത്തേ കുറിച്ച് വിശദമായ ചർച്ചവരുന്നുണ്ട്.

2) അവതരണപദ്ധതി. ആ പ്രമേയം ഫലപ്രദമായി സംവേദനം ചെയ്യത്തക്കവണ്ണം അവതരിപ്പിക്കാനുള്ള ഒരു പദ്ധതി. അതും ശ്രീ പീശപ്പള്ളിയുടെ കൈവശമുണ്ട്. ഇതിനെ കുറിച്ചും പിന്നാലെ ചർച്ച ചെയ്യാൻ പോകുന്നുണ്ട്.

അപ്രകാരം തനിക്ക് പറയാനുള്ളത് ആഴത്തിൽ പതിയുന്ന തരത്തിൽ പറയുന്നതിന്ന് ഓരോരുത്തരും പല ഉപാധികളാണ് സ്വീകരിക്കുക. അങ്ങിനെ അഭിനയം എന്ന ഉപാധി കൈവശമുള്ളവരുടെ ഒരു സമീപനമാണ് ഇത്തരത്തിലുള്ള ഏകാങ്കാഭിനയം. ഇവിടെ ശ്രീ പീശപ്പള്ളി, ഒരു കഥകളിനടൻ ഏന്നനിലക്ക് ഒരു സ്വച്ഛന്ദാവിഷ്കൃതി അവതരിപ്പിക്കുകയാണ് ചെയ്തത്. അതായത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ tool (പണിആയുധം) അഭിനയമാണ് എന്ന് കാര്യം.

ഇത്തരം സ്വച്ഛന്ദാവിഷ്കൃതികൾ ശ്രീ രാജാനന്ദന്റെ ഷഷ്ടിപൂർത്തി ആഘോഷവേളയിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്നതിന്ന് ഒരു പ്രത്യേക സാംഗത്യമുണ്ട്. തൊണ്ണൂറുകളുടെ തുടക്കത്തിൽ കാറൽമണ്ണയിൽവെച്ച്, വാഴേങ്കട കുഞ്ചുനായർ സ്മാരക ട്രസ്റ്റിന്റെ ആഭിമുഖ്യത്തിൽ ആറേഴ് കഥകളി ശില്പശാലകൾ നടത്തിയിരുന്നത് ഏവരും ഓർക്കുന്നുണ്ടാകുമല്ലോ. ആ ശില്പശാലകളിൽ മുടക്കം കൂടാതെ നടത്തിവന്നിരുന്ന ഒരു പരിപാടിയാണ്, ഈ "സ്വച്ഛന്ദാവിഷ്കൃതി" എന്നത്. ആ പേരുപോലും കാറൽമണ്ണ ശില്പശാലാ ഉല്പന്നമാണ്. (അങ്ങിനെ കാറൽമണ്ണ ശില്പശാലകളിൽ നിന്ന് ഉരുത്തിരിഞ്ഞുവന്ന ചില വാക്കുകൾ അന്ന് പ്രചാരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു. സ്വച്ഛന്ദാവിഷ്കൃതി, ക്രീഡനീയകം, ആഖ്യാതാവ്, തൗര്യത്രികസമവായം മുതലായ വാക്കുകൾ അവയിൽ ചിലത് മാത്രമാണ്. അവക്ക് karamalmanna terminology കൾ എന്നാണ് അന്തരിച്ചുപോയ സൂപ്രണ്ട് വിളിച്ചിരുന്നത്.) ആ സ്വച്ഛന്ദാവിഷ്കൃതികൾക്ക് നിയതമായ ലക്ഷണങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. ആ ലക്ഷണമാണ് മുമ്പ് വിവരിച്ച പ്രമേയം, അവതരണപദ്ധതി എന്നീരണ്ട് കാര്യങ്ങൾ. അന്ന് ഡോ. സദനം ഹരികുമാർ യയാതിയേ കുറിച്ചും, ശ്രീ പീശപ്പിള്ളി രണ്ടാമുഴത്തിലെ ഭീമനേകുറിച്ചും മനോഹരങ്ങളായ സ്വച്ഛന്ദാവിഷ്കൃതികൾ ചെയ്തത് ഓർക്കുന്നു. അന്തരിച്ചുപോയ കലാ. ഗോപാലകൃഷ്ണനും ഒരു സ്വച്ഛന്ദാവിഷ്കൃതി ചെയ്തിരുന്നത് ഓർക്കുന്നു. എന്നാൽ പ്രമേയമെന്തായിരുന്നു എന്ന് ഓർത്തെടുക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല. ആ ശില്പശാലകളുടെ നേതൃത്വം വഹിച്ചിരുന്നവരിൽ പ്രധാനി രാജനന്ദനായിരുന്നു എന്നത് ഓർക്കുമ്പോൾ, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഷഷ്ടിപൂർത്തി ആഘോഷവേളയിൽ സ്വച്ഛന്ദാവിഷ്കൃതികൾ അവതരിപ്പിക്കുന്നത് യുക്തം തന്നെ. സംശയമില്ല.

ഇവിടുത്തെ വിഷയം പീശപ്പിള്ളിയുടേ ഒരു സ്വച്ഛന്ദാവിഷ്കൃതിയാണ് എന്നത് ശരിതന്നെ. അതിനാൽ ഈ വേദിയിൽ അതിനെ കുറിച്ച് ചർച്ചചെയ്യുന്നതിന്റെ ഔചിത്യത്തേ കുറിച്ച് സംശയിക്കാവുന്നതാണ്.

ശ്രീ. രാജാനന്ദന്റെ ഷഷ്ടിപൂർത്തിയാഘോഷത്തിന്റെ ഭാഗമായി നടന്നതാണ്, കഥകളി വേഷം കലാകാരനായ പീശപ്പള്ളി രാജീവ് ചെയ്തതാണ്, കഥകളിയുടെ രംഗപാഠങ്ങളാണ് ആ അവതരണത്തിൽ കാര്യമായി ഉപയോഗിച്ചിരിക്കുന്നത് എന്നീ മൂന്ന് കാരണങ്ങളാൽ ഈ വിഷയം ഇവിടെ ചർച്ചയ്ക്കെടുക്കുന്നതിൽ അനൗചിത്യമൊന്നുമില്ലെന്നാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം. അതിനാൽ ചിലത് പറയട്ടെ.

ഇത് പറയുന്നത് കുറച്ച് താമസമായിപ്പോയി എന്നത് ശരി തന്നെ. ആ പരിപാടി കഴിഞ്ഞിട്ട് ദിവസങ്ങളായി. എഴുതി തയ്യാറായി വരുന്നതിന്ന് സമയമെടുത്തതിനാലാണ് ഇത്രയും താമസമായത്. എന്നിരുന്നാലും കാലികപ്രസക്തിയുള്ള ഒരു വിഷയം വളരെ മനോഹരവും, ഫലപ്രദവുമായി അവതരിപ്പിച്ചതിനാലും, അതിന്നുള്ള പ്രസക്തി ഇല്ലാതാവുന്നില്ല എന്ന കാരണത്താലും ആണ് ഇങ്ങനെ ചിലത് പറയാനൊരുമ്പെടുന്നത്.

ആ ആവിഷ്ക്കാരത്തിന്റെ പ്രൊഡക്ഷൻ രംഗത്ത്, അദ്ദേഹത്തിന്ന് കാറൽമണ്ണയിലെ ശ്രീ. കെ. രാജീവ്മാഷിന്റേയും, അത്തിപ്പറ്റ രവിയുടേയും സഹായമുണ്ടായിരുന്നു. അവതരണത്തിൽ ശ്രീ അത്തിപ്പറ്റ രവിക്കുപുറമേ ചെണ്ടയിലും, മദ്ദളത്തിലും പുത്തൻ തലമുറയിലെ രണ്ട് കലാകാരന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവരുടെ പേരെന്തെന്ന് ഓർക്കുന്നില്ല. ക്ഷമിക്കണം.

പീശപ്പള്ളിയുടെ ആ ആവിഷ്ക്കാരം മികച്ച ഒന്നായിരുന്നു എന്ന് നിസ്സംശയം പറയാവുന്നതാണ്. അതിന്ന് പലതാണ് കാരണം. എനിക്ക് തോന്നിയ ചിലത് താഴെ ചേർക്കുന്നു.

*ഒന്ന്: അദ്ദേഹം സ്വീകരിച്ച പ്രമേയം*

ഇത്തരം കലാപ്രസ്ഥാനങ്ങളിൽ പ്രമേയത്തിന്ന് എന്തെന്നില്ലാത്ത പ്രാധാന്യമുണ്ട്.

കഥകളിയേപോലുള്ള ശാസ്ത്രീയകലകൾക്ക്, ആ കല ആവിഷ്ക്കരിക്കുന്നതിന്നുള്ള ഒരു ഉപാധി മാത്രമാണ് പ്രമേയം. ആ അരങ്ങുകളിൽ കഥകളിയുടെ രംഗപാഠങ്ങളാണ് ആവിഷ്ക്കരിക്കപ്പെടുന്നതും, ആസ്വദിക്കപ്പെടുന്നതും. അവിടെ എന്ത് പറയുന്നു എന്നതിനേക്കാൾ എങ്ങിനെ പറയുന്നു എന്നതിനാണ് പ്രാധാന്യം.

എന്നാൽ ഇത്തരം സ്വച്ഛന്ദാവിഷ്കൃതികൾ അങ്ങിനെയല്ല. അവിടെ എന്ത് പറയുന്നു എന്നുള്ളത് പ്രധാനമാണ്. മാത്രമല്ല പ്രാഥമികമായി പരിഗണിക്കേണ്ടത് പറയാനുള്ള വിഷയത്തേയാണു താനും. സമൂഹത്തോട് എന്തെങ്കിലും പറയാനുണ്ടാകുമ്പോഴാണ്  ഇത്തരം കലാ പ്രകടനങ്ങൾ ഉടലെടുക്കുന്നത്. പറയാനുള്ളത് പറഞ്ഞുതീർന്നാൽ ഉടനെ ആ പ്രകടനം അവസാനിക്കുകയും വേണം.

ശ്രീ പീശപ്പള്ളി തന്റെ

ആവിഷ്ക്കാരത്തിൽ കഥകളിയേ വല്ലാതെ ആശ്രയിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, അതിന് കഥകളിയുമായി ഈ ഒരു കാര്യത്തിൽ കാര്യമായ വ്യത്യസമുണ്ടെന്നുള്ള വസ്തുത കൂടി ഇവിടെ പറഞ്ഞുവെക്കട്ടെ.

മുമ്പ് സൂചിപ്പിച്ചപോലെ കാലികമായി വളരെ പ്രസക്തമായ ഒരു പ്രമേയമാണ്  ഇവിടെ അവതരിക്കപ്പെടുന്നത്. ജാതിയുടെ, മതത്തിന്റെ, നിറത്തിന്റെ, സമ്പത്തിന്റെ ഒക്കെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ മനുഷ്യൻ വേർതിരിഞ്ഞ്, മേലേതട്ടിലുള്ളലർ, കീഴേതട്ടിലുള്ളവർ എന്നിങ്ങനെ രണ്ടായി വേർപെട്ടുനില്ക്കുകയും, എന്നിട്ട് സർവർക്കും അവകാശപ്പെട്ടതായ അറിവുകൂടി ഒരുകൂട്ടർക്ക് നിഷേധിക്കുന്നതാണ് സമകാലിക അവസ്ഥ. അത് അവസാനിപ്പിച്ചുകൂടെ എന്ന, അവധൂതസമാനനായ നാറാണത്ത് ഭ്രാന്തന്റെ ചോദ്യമാണ് ഇതിലെ പ്രമേയം. ആ പ്രമേയം അവതരിപ്പിക്കുന്നതിന് ഉപാധിയായി സ്വീകരിച്ചത് പ്രൊഫസർ വി മധുസൂദനൻ നായരുടെ നാറാണത്ത് ഭ്രാന്തൻ എന്ന കവിതയാണ്.

മുമ്പ് പറഞ്ഞ ചോദ്യങ്ങൾ ശ്രീ മധുസൂദനൻ നായരുടെ കവിതയിൽ ചോദിക്കുന്നില്ല. അതിലെ പ്രമേയത്തിന്ന് നാല് stage കളാണുള്ളത്.

1. സ്വന്തം ചരിത്രം. അത് സാമാന്യം വിസ്തരിച്ച് പറയുന്നുണ്ട്.

2. സമൂഹത്തിന്റെ സാമകാലികാവസ്ഥ. ഇത് വിസ്തരിച്ചു തന്നെ പറയുണ്ട്.

3. തന്റെ ശുഭപ്രതീക്ഷ. അത് ചുരുക്കി പറയുന്നു.

4. ആ പ്രതീക്ഷ ഒരു സ്വപ്നം മാത്രമാണ് എന്ന തിരിച്ചറിവ്. അത്,

"ഒക്കെ വെറുമൊരു ഭ്രാന്തന്റെ സ്വപ്‌നം

നേരു നേരുന്ന താന്തന്റെ സ്വപ്നം"

എന്ന് രണ്ട് വരിയിൽ പറഞ്ഞുതീർക്കുന്നു.

തുടർന്നാണ് ശ്രീ പീശപ്പള്ളിയുടെ സൃഷ്ട്യുന്മുഖമായ പ്രതിഭ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. അത് ഇപ്രകാരമാണ്. കവിതയിലെ മുൻ പറഞ്ഞ നാല് കാര്യങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ചതിന്ന് ശേഷം, "അല്ലേ ദൈവത്തേ അറിയുന്ന മനുഷ്യാ, നിങ്ങളെന്തിനാണ് ഇങ്ങനെ വേർതിരിഞ്ഞു നില്ക്കുന്നത്? ഒന്നിച്ചുകൂടേ? ഒന്ന് നന്നായികൂടേ?"  എന്ന ചോദ്യം സമൂഹത്തിന്ന് നേരെ എറിഞ്ഞ്, ആ ഭ്രാന്തൻ നടന്നകലുന്നു. ഉത്തരത്തെ അന്വേഷിക്കുന്നതേയില്ല.

ശ്രീ പീശപ്പള്ളിക്ക് അവതരിപ്പിക്കാനുള്ള ചോദ്യരൂപത്തിലുള്ള ആ പ്രമേയം വേണ്ടതുപോലെ ആവിഷ്ക്കരിക്കുന്നതിന്നുള്ള  സാഹചര്യം ഒരുക്കലാണ് ശ്രീ മധുസൂദനൻ നായരുടെ കവിത ചെയ്യുന്നത്. അത്തരം ഒരു കാര്യം നിർവഹിക്കുന്നതിന്ന് ഏറ്റവും യുക്തമായ ഒന്നാണ് ആ കവിത.

ഈ മധുസൂദനൻ നായരുടെ കവിതയുടെ പൊതുവായ ചില രചനാ കൗശലങ്ങളാണ് ഈ അവതരണത്തിന്ന് ആ കവിത തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടാനുള്ള കാരണം എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. ആ രചനാകൗശലം രണ്ടെണ്ണമാണ്.

1. ഒരു പ്രമേയത്തെ പലതരത്തിൽ ബിംബവൽക്കരിച്ച്, അവയെ സമുച്ചയമുപയോഗിച്ച്, കോമയിട്ട്, ഒന്നിന്നുപുറമേ മറ്റൊന്നായി നിരത്തി വെയ്ക്കുക എന്ന തന്ത്രം മിക്ക കവിതകളിലും പ്രയൊഗിച്ചു കാണാം. ഈ നാറാണത്ത് ഭ്രാന്തനിൽ തന്നെ ഒന്നിലധികം തവണ ഈ രചനാകൗശലം സ്തുത്യർഹമായ രീതിയിൽ പ്രയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. ശ്രീ പീശപ്പള്ളിയുടെ അവതരണത്തിന്റെ വീഡിയോ ഇതിനൊപ്പം കൊടുക്കുന്നുണ്ട്. അതിൽ ഈ പ്രയോഗത്തിന്നുള്ള ഒരു മനോഹരമായ ഉദാഹരണമുണ്ട്. വരരുചി പറയിസ്ത്രീയേ ഭാര്യയായി സ്വീകരിച്ചതിന്ന് ശേഷം നാട്ടിൽ അലഞ്ഞു നടക്കുന്നതാണ് സന്ദർഭം. അവർ ഓരോരോ വ്യത്യസ്ഥങ്ങളായ പ്രദേശങ്ങളിൽ എത്തിച്ചേരുകയും, അവിടെ വെച്ച് രമിക്കുകയും അങ്ങിനെ പന്ത്രണ്ട് മക്കളുണ്ടാവുകയും ചെയ്തു എന്നതാണ് ആ അധികരണത്തിലെ വിഷയം. (ഇവിടെ ഒന്ന് പറഞ്ഞു വെക്കട്ടെ. ആ ആവിഷ്ക്കാരത്തിലെ ഏറ്റവും മനോഹരമായ അധികരണം, ഈ വരരുചിയുടെ ഭാഗമാണ് എന്നാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം.)

അവർ എത്തിച്ചേർന്ന പ്രദേശങ്ങളേ ഇതിൽ വവ്വേറേ നിരത്തി വെയ്ക്കുന്നണ്ട്. അതെല്ലാം വവ്വേറേ ബിംബങ്ങളായാണ് വർണ്ണിക്കുന്നത്.

"ഇരുളിന്റെയാഴത്തിലദ്ധ്യാത്മചൈതന്യം

ഇമവെട്ടി വിരിയുന്ന വേടമാടങ്ങളിൽ"

എന്ന് തുടങ്ങി എട്ടോളം ബിംബങ്ങളാണ് ഇങ്ങനെ സമുച്ചയമുപയോഗിച്ച് നിരത്തി വെച്ചിരിക്കുന്നത്.

ശ്രീ. മധുസൂദനൻ നായരുടെ മറ്റ് കവിതകളിലും ഇതിന്ന് നിരവധി ഉദാഹരണങ്ങൾ കണ്ടെത്താവുന്നതാണ്. വൈവിധ്യം ബോദ്ധ്യപ്പെടുന്നതിന്നായി നാറാണത്ത് ഭ്രാന്തനിൽ നിന്നന്യമായ ഒരു കവിതയെടുക്കാം "ഭാരതീയം" എന്ന കവിതയിൽ, "വഴി കുഴയുമൊരു തെരുവുപെണ്ണി"നെ സംരംക്ഷിക്കുന്നതിന്ന്, "വിയർപ്പിന്റെ കവിതയാൽ നിന്നെ നിറച്ചു ഊട്ടുന്നവ"നായ ഒരു സോദരൻ എവിടേയാണ്? എന്ന് ചോദിച്ച്, ആ സഹോദരനേ അന്വേഷിക്കേണ്ട സ്ഥലങ്ങൾ നിരത്തി വെക്കുന്ന ഒരു രംഗമുണ്ട്. എട്ടോളം സ്ഥലങ്ങൾ എണ്ണിപ്പറയുണ്ട്. അതെല്ലാം ബിംബങ്ങളായാണ് വിന്യസിച്ചിരിക്കുന്നത്. നോക്കൂ:

"നീറുന്ന നാട്ടിടയിൽ വേർപ്പുപാടങ്ങളിൽ തേടുക,

നാഗരരവങ്ങൾക്കിടക്കും തിരക്കുക,

നാടുവാഴും ലോഭമാളികയിൽ നോക്കുക,

അന്ധവിശ്വാസ ഹോമപ്പുകയിൽ വേവുന്നൊരമ്പലപ്രാവുകളോടു ചോദിക്കുക,

ആർത്തി പെരുമ്പാമ്പ് ചുറ്റി വിഴുങ്ങിയോരമ്പിളി പൂമ്പിറയോട് ചൊദിക്കുക,

നെഞ്ചിൽ വെടിയേൽക്കേ

ഒരു വൃദ്ധഹൃദയം വാർത്ത

രക്തസങ്കീർത്തനത്തോട് ചോദിക്കുക,

ഉത്തരദക്ഷിണാവർത്തങ്ങൾ ചുറ്റുന്നൊരു

ഉഷ്ണപ്രവാഹത്തിനോട് ചോദിക്കുക."

എന്നാൽ ഈ പ്രവണത നാറാണത്ത് ഭ്രാന്തനിലും, ഭാരതീയത്തിലും മാത്രമല്ല, അഗസ്ത്യഹൃദയം, പുരുഷമേധം, ഗംഗ, സന്താനഗോപാലം, ഗാന്ധർവം എന്ന് തുടങ്ങി നിരവധി കവിതകളിൽ കാണാം.

ഇത്തരം സന്ദർഭങ്ങളിൽ നിരത്തി വെക്കുന്ന ബിംബങ്ങളെല്ലാം വ്യാഖ്യാനിച്ചെടുക്കുക എന്നത് അല്പം ക്ലിഷ്ടമായ പ്രവർത്തിയാണ് എന്നൊരു ദോഷം അവക്കുണ്ട് എന്നത് വാസ്തവം തന്നെ. ഏന്നാൽ ആ ബിംബങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്ന സ്വാരസ്യം, ഉടക്കഴിച്ച് ഉൾക്കൊള്ളുന്നതിന്ന് ബുദ്ധിമുട്ട് ഉണ്ടാക്കുമ്പോഴും, അതീവ ആസ്വാദ്യങ്ങളായി നമുക്ക് അനുഭവപ്പെടുന്നുണ്ട് ഏന്നുള്ളതാണ് ഇവിടെ പ്രസക്തമായിട്ടുള്ളത്. ഔഷധച്ചെടികളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായ ഒന്നാണ് തഴുതാമ. അതിനെ, അഗസ്ത്യഹൃദയം ഏന്ന കവിതയിൽ ബിംബവൽക്കരിച്ചിരിക്കുന്നത്:

"അഴലിൻ നിഴൽകുത്തു മർമ്മം

ജയിച്ചോരു തഴുതാമ" എന്നാണ്. തഴുതാമക്ക്, "പുനർന്നവാ" എന്നൊരു പര്യായം കൂടിയുണ്ടെന്ന് ഓർക്കുമ്പോഴാണ് ഈ ബിംബവൽക്കരണത്തിന്റെ സ്വാരസ്യം കൂടുതൽ വ്യക്തമാകുന്നത്.

അങ്ങിനെ വ്യാഖ്യാനിച്ചെടുക്കുന്നതിൽ അവ്യക്തത നിലനില്ക്കുമ്പോൾ തന്നെ അവയെല്ലാം നമ്മുടേതായ ഒരു "കൂട്ടിവായനക്ക്" വിധേയമാകുന്നുണ്ട്. അത് നമ്മുടെ ആസ്വാദനപ്രക്രിയയുടെ ഒരു ഭാഗമാണ്. അതാണ് ഈ ബിംബവൽക്കരണം ആസ്വാദ്യമായിത്തീർക്കുന്നത്.

നോക്കൂ:

"നെഞ്ചിൽ വെടിയേൽക്കേ

ഒരു വൃദ്ധഹൃദയം വാർത്ത

രക്തസങ്കീർത്തനത്തോട് ചോദിക്കുക."

എന്നിടത്ത് "രക്തസങ്കീർത്തന"ത്തേ എങ്ങിനേയാണ് വ്യാഖ്യാനിച്ചെടുക്കേണ്ടത് ഏന്നത് വേണ്ടത്ര വ്യക്തമല്ല. എങ്കിലും ആ ബിംബം കുറേ കാര്യങ്ങൾ സംവേദനം ചെയ്യുന്നുണ്ടെന്നുള്ളത് പരമാർത്ഥം തന്നെ. അത് ഗാന്ധിജിയേയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്, ആ ഗാന്ധിജി അയിത്തത്തിന്നെതിരേയും, ജാതിക്കെതിരേയും പടവെട്ടിയവനാണെന്നും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ രക്തം ചൊരിഞ്ഞത് ആ പടവെട്ടൽ കാരണമാണെന്നുമുള്ള ധാരണകൾ നമ്മുടെ ബോധമണ്ഡലത്തിൽ ഉരുത്തിരിഞ്ഞു വരുന്നതിന്ന് ആ ബിംബം കാരണമാകുന്നു. ഈ നിഗൂഢാർത്ഥങ്ങളെ ഒരുക്കൂട്ടിയെടുക്കേണ്ടത് ആസ്വാദകനാണ്. അങ്ങിനെയുള്ള ആസ്വാദകനായ നടന്റെ വ്യാഖ്യാനപ്രക്രിയയാണ് ഈ സ്വച്ഛന്ദാവിഷ്കൃതി.

ഇതിനെല്ലാം പുറമേ, സമുച്ചയമുപയോഗിച്ച് കുറേയേറേ ബിംബങ്ങൾ നിരത്തി വെക്കുന്ന ഈ തന്ത്രം ദൃശ്യാത്മകതക്ക് കാരണമാകുന്നുണ്ട് എന്ന കാര്യം കൂടി ഇവിടെ കണക്കിലെടുക്കേണ്ടതുണ്ട്. ആ ദൃശ്യാത്മകത സ്വച്ഛന്ദാവിഷ്കൃതി പോലുള്ള ആവിഷ്ക്കരങ്ങൾക്ക് നല്ലൊരു അടിത്തറയാകുമെന്നതിന്ന് സംശമൊന്നുമില്ല.

ചുരുക്കത്തിൽ കാലിക പ്രസക്തികൊണ്ടും, ഒരു സ്വച്ഛന്ദാവിഷ്കൃതി നടത്തുന്നതിന്നാവശ്യമായ ദൃശ്യാത്മകതകൊണ്ടും ശ്രീ പീശപ്പള്ളി തിരഞ്ഞെടുത്ത പ്രമേയം ഏറ്റവും യുക്തവും, മനോഹരവുമായിരുന്നു. ഇത്  വ്യക്തമാക്കുന്നതിന്നാണ് ഈ ഭാഗം ഇത്ര വിസ്തരിച്ചത്.

2. മധുസൂദനൻ നായരുടെ കവിതയുടെ മറ്റൊരു ഗുണവും ഇവിടെ പ്രസക്തമാണ്. ആ കവിതകൾ ഉറക്കേ ചൊല്ലുന്നതിന്ന് പറ്റുന്നവയാണ്. "കാവ്യമുച്ചൈഃ പഠ്യതേ" എന്നാണ് പൂർവസൂരികൾ കവിതയേ നിർവചിച്ചിട്ടുള്ളത്. എന്താണ് കവിത എന്ന ശിഷ്യന്റെ ചോദ്യത്തിന്ന്, "ഉറക്കേ ചൊല്ലുന്നതാണ് കവിത" എന്നാണ് ഗുരുവിന്റെ മറുപടി. അതായത് ഉറക്കേ ചൊല്ലേണ്ടതാണ് കവിത എന്ന് സാരം. അതായത് വൃത്തനിബദ്ധമല്ലെങ്കിലും കവിതകൾ ഈ ഗുണം പ്രകടിപ്പിക്കേണ്ടതാണെന്ന് കാര്യം. ഇത്തരം കുറേയറേ കവിതകൾ മലയാളത്തിൽ ലഭ്യമാണ്. കെ. ജി. ശങ്കരപ്പിള്ളയുടെ "ബംഗാൾ" എന്ന ഗദ്യകവിത നല്ല ഉദാഹരണമാണ് അതൊന്ന് ഉറക്കേ ചോല്ലിനോക്കൂ അപ്പോഴറിയാം. അതിൽ ശബ്ദാലങ്കരങ്ങൾ അധികമൊന്നുമില്ല. എന്നിട്ടും ഉറക്കേ ചൊല്ലാവുന്ന ഒരു കവിതയാണത്. എന്റെ കൗമാരകാലത്ത്, കവിസമ്മേളനം പോലെ "ചൊല്ക്കാഴ്ച" എന്നൊരു പരിപാടി നിലവിലുണ്ടായിരുന്നു. കവികൾ സ്വന്തം കവിതകൾ ഉറക്കെ ചൊല്ലുന്ന ഒരു പരിപാടിയായിരുന്നു അത്. ഇന്നത്തെ റിയാലിറ്റി ഷോകളുടെ ഭാഷയിൽ പറയുകയാണെങ്കിൽ ആ പരിപാടികളിൽ അല്പം "പെർഫോമ്മെൻസും" ഉണ്ടാകും. പ്രസിദ്ധ സിനിമാസംവിധായകനായ ആരവിന്ദൻ തുടങ്ങിയവരാണ് ആ പെർഫോമൻസ് സംവിധാനം ചെയ്തിരുന്നത്. പ്രസിദ്ധ കവികളായ കടമ്മനിട്ട, ഡി. വിനയചന്ദ്രൻ, കുഞ്ഞുണ്ണി മാഷ് തുടങ്ങിയ നിരവധി കവികൾ അങ്ങിനെ ഉറക്കെ കവിത ചൊല്ലി നടന്നിരുന്നു. അവരെ കുറിച്ച് "സാഹിത്യവാരഫലം" എഴുതിയ പ്രൊ. എം. കൃഷ്ണൻ നായർ, "കവിതയുടെ ശ്രോതസ്സ് കണ്ഠമാണ് എന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നവർ" എന്ന് പറഞ്ഞ് കളിയാക്കിയിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കവിതയേ കുറിച്ചുള്ള ധാരണ അത്രയേ ഉള്ളു എന്നേ അതിന്നർത്ഥമാക്കേണ്ടതുള്ളു. ചുരുക്കത്തിൽ കാവ്യാത്മകം ഏന്ന് പറഞ്ഞാൽ ഉറക്കേ ചൊല്ലാൻ പറ്റുന്നത് കൂടി ആയിരിക്കണം എന്ന് കാര്യം. ശ്രീ മധുസൂദനൻ നായരുടെ കവിത അത്തരത്തിലുള്ളതാണ്. ഈ നാറാണത്ത് ഭ്രാന്തനിലെ മുഴുവൻ വരികളും അങ്ങിനത്തതാണ്. വീണ്ടും വൈവിധ്യം സൂചിപ്പിക്കുന്നതിന്നായി നാറാണത്ത് ഭ്രാന്തനിൽ നിന്നന്യമായ കവിതയിൽ നിന്ന് ഉദാഹരണം പറയാം.

അഗസ്ത്യഹൃദയത്തിലെ നാല് വരികൾ:

"കാലാൽ തടഞ്ഞതൊരു

കൽച്ചരലുപാത്രം

കയ്യാലെടുത്തതൊരു

ചാവുകിളിമാത്രം

കരളാൽ കടഞ്ഞതൊരു

കൺചിമിഴുവെള്ളം

ഉയിരാൽ പിറപ്പ് വെറു-

മൊറ്റ മൊഴി മന്ത്രം."

ഇനിയുമുണ്ട് നിരവധി. ഗംഗ എന്ന കവിതയിലെ ചിലവരികൾ താഴെ കൊടുക്കുന്നു. ഒന്ന് ഉറക്കെ ചൊല്ലി നോക്കൂ.

"അരികെ വെൺതിങ്കളിൽ തേനുണ്ണുവോരുണ്ട്,

വിരിവെച്ച് വാഴ്ച്ചയ്ക്കൊരുങ്ങുവോരുണ്ട്,

നിമിഷനിധിയെണ്ണി പഴംതുണി കിഴികെട്ടി

നിലവറ നിറക്കുന്ന വൈശ്രവണനുണ്ട്,

ഭക്തന്റെ വീർപ്പും, വിയർപ്പും പൊലിപ്പിച്ച്

ഭുക്തിക്കൊരുങ്ങുന്ന ഭൂതഗണമുണ്ട്,

ചെറ്റും മറക്കാത്ത നാണത്തിനാൽ

ബ്രഹ്മവിദ്യക്ക് ഭാഷ്യം ചമക്കുവോരുണ്ട്,

ദുഷ്ടതന്ത്രങ്ങളിൽ സിദ്ധിയേറ്റി കവിത- ദൃഷ്ടികൾ നേടി ചമഞ്ഞിരപ്പോരുണ്ട്,

ഇവിടെ ഈ ചുടലയേ വിഭൂതിയാക്കി

തിലകമിരുനേരവും ചാർത്തി നാമം

ജപിക്കുന്ന, നാഭിയിൽ നാദം വിശന്നു

വിളികൂട്ടുന്ന ഞങ്ങളുണ്ട്

ഭാരതീയരുണ്ട്."

ഈ വരികൾ മുമ്പ് ചർച്ച ചെയ്ത ബിംബങ്ങൾ നിരത്തുക എന്ന തന്ത്രത്തിന്നും ഉദാഹരണമായി ഉദ്ധരിക്കാവുന്നതാണ്.

ചുരുക്കത്തിൽ ആശയഗാംഭീര്യംകൊണ്ടും, ദൃശ്യാത്മകതകൊണ്ടും, രചനാ വിശേഷം കൊണ്ടും, ഇത്തരം ആവിഷ്ക്കാരങ്ങൾക്ക് വാചികമായിത്തീരാനുള്ള യോഗ്യതകൊണ്ടും, പീശപ്പള്ളി തിരഞ്ഞെടുത്ത പ്രമേയം ഏറ്റവും യുക്തമായി എന്നതിൽ സംശയമില്ല. അതിന്ന് അദ്ദേഹത്തേ എത്ര പ്രശംസിച്ചാലും മതിയാകുന്നതല്ല.

*രണ്ട്: അദ്ദേഹം സ്വീകരിച്ച അവതരണ പദ്ധതി.*

1. ആഹാര്യം പരമാവധി ചുരുക്കി മെയ്യുകൊണ്ടുള്ള അഭിനയത്തിന്ന് പ്രാധാന്യം കൊടുത്തുകൊണ്ടുള്ള ഒരു സമീപനമായിരുന്നു അദ്ദേഹം സ്വീകരിച്ചത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ മുഖം, മെയ്യ്, ശബ്ദം എന്നിവ കൊണ്ടുള്ള അഭിനയം കൂടുതൽ നിഷ്ക്കർഷയോടെ അദ്ദേഹത്തിന്ന് കൈകാര്യം ചെയ്യേണ്ടിവരുന്നു.

പീശപ്പള്ളിയാകട്ടെ മുഖം ഉപയോഗിച്ചഭിനയിക്കുന്നതിൽ അതീവ പ്രാഗത്ഭ്യമുള്ള ഒരുകലാകാരനാണ്. അതിനാൽ ആ ഭാഗം അദ്ദേഹം നിഷ്പ്രയാസം നിർവഹിച്ചിരിക്കുന്നു.

ആ പ്രകടനത്തിലുടനീളം മെയ്യ് കൊണ്ട് സംവേദനം വേണ്ടിവരുമ്പോഴൊക്കെ കഥകളിയിലെ രംഗപാഠങ്ങളാണ് ഉപയോഗിച്ചിട്ടുള്ളത്. പീശപ്പള്ളിക്കാകട്ടെ, ഒരു വേഷക്കാരനാക കാരണം ആ അഭിനയം വൃത്തിയായി ചെയ്യുന്നതിന്ന് ഒട്ടും പ്രയാസമില്ല താനും. അദ്ദേഹം വൃത്തിയായി ചൊല്ലിയാടാൻ കഴിയുന്ന ഒരു വേഷക്കാരനാണ്.

ശബ്ദാഭിനയം രണ്ടുതരത്തിലാണ് ഉണ്ടായത്. ഒന്ന് കവിതാഭാഗങ്ങളുടെ ആലാപനം. അത് ശ്രീ അത്തിപ്പറ്റ രവി മാഷാണ് ചെയ്തത്. കവിതയിലുള്ള അവഗാഹം, സംഗീതത്തിലുള്ള അറിവ്, പാടാനുള്ള കഴിവ്, കവിതകളുടെ താളത്തിലുള്ള ധാരണ എന്നിവയെല്ലാം വേണ്ടതുപോലെ സ്വായത്തമാക്കിയ ഒരു കലാകാരനാണ്. ശ്രീ അത്തിപ്പറ്റ മാഷ്. അതിനാൽ അദ്ദേഹം നിസ്തുലമായ ഒരു support ആണ് നല്കിയത്.

രണ്ടാമത്തേത് കഥാപാത്രത്തിന്റെ സംഭാഷണഭാഗങ്ങളാണ്. അത് വേണ്ട voice modulations കൊടുത്ത് പീശപ്പള്ളി ഭംഗിയായി നിർവഹിച്ചു.

ചുരുക്കത്തിൽ അഭിനയത്തിന്റ പ്രാധമികമായ ഘടകങ്ങളെല്ലാം വേണ്ടതുപോലെ നിർവഹിച്ചതിനാൽ ആ അവതരണം കണ്ടുകൊണ്ടിരിക്കൽ ഒരു നല്ല അനുഭവമായിരുന്നു.

2. ശ്രീ പീശപ്പള്ളി ഉപയോഗിച്ച അവതരണതന്ത്രം:

ആ കവിതയിലെ പ്രസക്തങ്ങളായ വരികൾ തിരഞ്ഞെടുത്ത് അവതരിപ്പിക്കുക. ആ വരികൾ പിൻ പാട്ടുകാരൻ പാടുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. അതിന്റെ സാരം അദ്ദേഹം അഭിനയിക്കുന്നു. വിട്ടുപോയ ഭാഗങ്ങളും, കൂട്ടിച്ചേർക്കേണ്ടതായ ഭാഗങ്ങളും അദ്ദേഹം അഭിനയിച്ചും, സംഭാഷണത്തിൽകൂടി പറഞ്ഞുമാണ് അവതരിപ്പിച്ചത്. എന്നാൽ പാടുന്ന എല്ലാ സന്ദർഭങ്ങളിലും പാഠ്യത്തിന്റെ സാരമല്ല അഭിനയിച്ചിരുന്നത്. വരരുചിയും ഭാര്യയും അലഞ്ഞുനടക്കുന്ന സന്ദർഭത്തിൽ, അവർ ചുറ്റി നടന്ന പ്രദേശങ്ങളേ പറ്റിയാണ് വാചികത്തിൽ വിവരിക്കുന്നത്. എന്നാൽ പീശപ്പള്ളി ആവിഷ്ക്കരിക്കുന്നത്, അവരുടെ സല്ലാപങ്ങളും, രതിലീലകളുമാണ്. ഇത് അവർ വിവിധ സ്ഥലങ്ങളിൽ, സഞ്ചരിച്ചു നടന്നു എന്നും, ഭാര്യാഭർത്താക്കന്മാർ എന്ന നിലക്ക് രതിലീലയിൽ മുഴുകി എന്നും ഉള്ള സന്ദേശം ഒരേ സമയത്ത് സംവേദനം ചെയ്യുന്നതിന്ന് സഹായിച്ചു.

3. അടുത്ത ഘടകം അദ്ദേഹം അരങ്ങത്തേ സ്ഥലം (space) ഉപയോഗിക്കുന്നതിൽ കാണിച്ച ഔചിത്യമായിരുന്നു.

തുടക്കത്തിൽ തന്നെ സ്ഥലം ഉപയോഗിക്കുന്നതിൽ സീകരിച്ച ഒരു തന്ത്രം ഒരു shock ഏൽക്ക്കുന്നതുപോലെ അനുഭവപ്പെടുകയുണ്ടായി. അവതരണം ആരംഭിച്ചത്, മുന്നരങ്ങിൽ നിന്ന് ആമുഖം പറഞ്ഞുകൊണ്ടാണ്. അവിടെ നിന്ന് കാര്യങ്ങൾ പറഞ്ഞ്, പറഞ്ഞ് സാവധാനത്തിൽ കാണികളറിയാതെ പിന്നിലേക്ക് നീങ്ങുകയും, ആ അധികരണം കഴിയുന്നതോടുകൂടി പിന്നരങ്ങിൽ എത്തുകയും അവിടെനിന്ന് പിന്നിലേക്ക് തിരിഞ്ഞ് നിന്ന് ഒരു ഭാന്തന്റെ ഭാവം വരുത്താനുള്ള മുഖത്തെഴുത്തിൽ ലഘുവായ മാറ്റം വരുത്തി അരങ്ങിലേക്കുതന്നെ തിരിഞ്ഞ് തുടർന്നുള്ള ഭാഗങ്ങൾ അഭിനയിക്കുകയും ചെയ്യുകയാണ് ഉണ്ടായത്. ഇതിനോടൊപ്പം തന്നെ വാചികത്തിലും സമാനമായ തന്ത്രം ഉപയോഗിക്കുകയുണ്ടായി. മുന്നരങ്ങിൽ കഥാപാത്രമല്ലാതെ സ്വന്തം ഭാവത്തിൽ വന്ന് ആമുഖമായി ചിലത് പറയുകയാണുണ്ടായത്. ക്രമേണ  ആമുഖത്തിൽനിന്ന്  ഔദ്യോഗിക പാഠ്യത്തിലേക്ക് (script ലേക്ക്) മാറുകയാണുണ്ടയത്. അങ്ങിനെ കഥാപാത്രമായി മാറി. അതായത് സ്ഥാനം മുന്നരങ്ങിൽ നിന്ന് പിന്നരങ്ങിലേക്ക് മാറിയതും, വാചികം ആമുഖത്തിൽ നിന്ന് പാഠ്യത്തിലേക്ക് മാറിയതും, അവനവൻ കഥാപാത്രമായി മാറിയതും ഏറേ സ്വാഭാവികമായിരുന്നു. അതിനാൽ ആ മാറ്റം തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയുമായിരുന്നില്ല. അത് തുടക്കത്തിൽ തന്നെ ആസ്വാദനതലത്തിൽ ഒരു ആക്കം (momentum) കൊടുത്തു എന്ന് എടുത്തു പറയാതെ വയ്യ. മാത്രമല്ല അതുകൊണ്ട് നേടിയ ഒരു മേന്മ ആ അവതരണം ഉടനീളം നില നില്ക്കുകയും ചെയ്തു.

ഇതേ പോലെതന്നെ അവതരണം അവസാനിക്കുന്നേടത്തും അദ്ദേഹം അരങ്ങ് ഒഴിവാക്കി കാണികളുടെ ഇടയിൽ കൂടി, "എന്തിനാ ഇങ്ങനെ വേറിട്ടു നിക്കുന്നത്? ഒന്നിച്ചുകൂടെ? ഒന്ന് നന്നായിക്കൂടെ?" എന്ന് ചോദിച്ചുകൊണ്ട് നിഷ്ക്രമിക്കുകയാണ് ചെയ്തത്. സ്ഥലം ഉപയോഗിക്കുന്നതിലെ ഈ മാറ്റവും ഒരു shock ഏറ്റതുപോലുള്ള അനുഭവമാണുണ്ടാക്കിയത്.

4. അരങ്ങത്തേ ചലനങ്ങൾക്കെല്ലാം പീശപ്പള്ളി കഥകളിയുടെ രംഗപാഠങ്ങളാണ് ഉപയോഗിച്ചത്.

കഥകളിയുടെ രംഗപാഠങ്ങൾക്ക് ഒരു മെച്ചമുണ്ട്. അവയെല്ലാം അരങ്ങത്ത് ആവിഷ്ക്കരിക്കുന്ന ഭാവങ്ങളെ പൊലിപ്പിച്ചെടുക്കാനുദ്ദേശിച്ചിട്ടുള്ളവയാണ്. മാത്രമല്ല അവയെല്ലാം നീണ്ടകാലം അരങ്ങത്തും കളരിയിലും ആവർത്തിച്ച് ചെയ്യുക കാരണം ഉദ്ദേശലക്ഷ്യം വേണ്ടതുപോലെ നേടുന്നതിന്ന് സമർത്ഥങ്ങളാക്കി തീർത്തവയുമാണ്. കൂടാതെ അവയിൽ നൃത്തത്തിന്റെ അംശങ്ങൾ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നതിനാൽ കൊട്ടിന്നും, പാട്ടിന്നും കൂടിപേരുന്നതിന്ന് അവസരമൊരുക്കുന്നു. അതിനാൽ അവതരണത്തിന്ന് grace കൂടികിട്ടുന്നു. ഇത് ആശയവിനിമയത്തിന്ന് കൂടുതൽ സൗകര്യവും സന്തോഷവും നല്കുന്നു. ശ്രീ പീശപ്പള്ളി സ്വീകരിച്ച കഥകളി രംഗപാഠങ്ങളെല്ലാം അതാത് സ്ഥാനത്ത് കൃത്യമായി യോജിക്കുന്നതായിരുന്നു. അവയുടെ സാന്നിധ്യം അവതരണത്തേ കൂടുതൽ സംവേദനക്ഷമമാക്കിയിട്ടുണ്ടെന്ന് പറയാതെ വയ്യ. അദ്ദേഹം കാര്യമായി സ്വീകരിച്ച രംഗപാഠങ്ങൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്.

a. മുദ്രകൾ. അവക്കുവേണ്ടതായ ചുഴിപ്പ്, ഇളകിയാട്ടം, സഞ്ചാരിഭാവം, കണ്ണിന്റെ ചലനങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം വേണ്ടതുപോലെ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. ഏന്നാൽ കഥകളിയിൽ നിന്നന്യമായ പ്രകടനമാണെന്ന് വരുത്തിത്തീർക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു.

b. കലാശങ്ങൾ. കലാശം എടുക്കുമ്പോൾ ഭാവത്തിന്ന് ആക്കം(momentum) കൂട്ടാൻ കഴിയുകയും, പ്രകടനത്തിന്ന് grace കൂട്ടാൻ കഴിയുകയും ചെയ്യുന്നു. കലാശങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ശക്തമായത് വട്ടം വെച്ച് കലാശങ്ങളാണ് ഇതിൽ രണ്ട് വട്ടം വെച്ച കലാശങ്ങൾ യുക്തമായ സ്ഥാനങ്ങളിൽ യുക്തമായ മാറ്റത്തോടെ ചേർത്തി വെച്ചിട്ടുണ്ട്. അവയുടെ മനോഹാരിത വീഡിയോ ക്ലിപ്പിങ്ങിൽ നിനിന്ന് തിരിച്ചറിയാവുന്നതാണ്.

c. ചൊല്ലി വട്ടം തട്ടൽ. കലാശത്തിന്ന് വട്ടംതട്ടിയതിനാൽ, കലാശം എടുക്കുന്നു. അതിനാൽ അത് എടുക്കുന്നതിന്റെ, മുകളിൽ പറഞ്ഞതായ എല്ലാ മെച്ചവും കിട്ടുന്നു. പുറമേ കുറച്ച് മനോധർമ്മം ആടാനുള്ള അവസരമുള്ളതിനാൽ ആശയസംവേദനത്തിന്നും അവസരം ലഭിക്കുന്നു.

d. യുദ്ധവട്ടം. രണ്ട് സ്ഥലത്ത് യുദ്ധവട്ടം ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്. എവിടെ എന്നെല്ലാം ഇതിനൊപ്പം വെക്കുന്ന ക്ലിപ്പിങ്ങിൽ കാണാം എന്നതിനാൽ ഇവിടെ വിവരിക്കുന്നില്ല. എന്നാൽ അതിൽ ശ്രദ്ധേയമായത് ഒന്നിലധികം പേർ ചേർന്ന് ചെയ്യേണ്ടത് ഒരാൾ ഒറ്റക്ക് ഏറ്റവും ഫലപ്രദമായി ചെയ്തു എന്നുള്ളതാണ്.

e. കിടതകധിംതാം. സാധാരണ കഥകളിയിൽ കഥാപാത്രങ്ങളുടെ പ്രവേശത്തിലാണ് ഈ രംഗപാഠം ഉപയോഗിക്കുക പതിവ്. മാത്രമല്ല നായകനും നായികയും സംഭോഗശൃംഗാരം ആവിഷ്ക്കരിക്കാനായി പ്രവേശിക്കുമ്പോഴുള്ള ഈ കിടതകധീംതാമിന്റെ അവതരണം കുടുതൽ മനോഹരമായി തോന്നാറുമുണ്ട്. അപ്പോൾ അവർ ആലിംഗനബദ്ധരായാണ് പ്രവേശിക്കുക. ഇവിടെ വരരുചിയും, ഭാര്യയും അയി അഭിനയിക്കുമ്പോൾ ഒരു കിടതകധീംതാം എടുക്കുന്നുണ്ട്. അത് പ്രവേശത്തിലല്ലെങ്കിലും ആശയം ശക്തമായി സംവേദിക്കുന്നതിനാൽ അതീവ മനോഹരമായി എന്ന് എടുത്തു പറയാതെ വയ്യ.

f. ചുഴിപ്പ്, മെയ്യുറപ്പടവുകൾ. സാധാരണ ഇതുരണ്ടും മെയ്യൊരുക്കു ന്നതിന്ന് കളരിയിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നവയാണ്. എന്നാൽ ചിലസ്ഥലങ്ങളിൽ ശ്രീ പീശപ്പള്ളി വളരെ ഫലപ്രദവും മനോഹരവുമായി അവ ഉപയോഗിക്കുകയുണ്ടായി. വരരുചിയുടെ ഭാര്യയോടുകൂടിയുള്ള അലഞ്ഞു നടപ്പും രതിലീലകളും ആവിഷ്ക്കരിക്കുന്നേടത്താണ് ഇവ ഉപയോഗിക്കപെട്ടിട്ടുള്ളത്.

g. പരുന്തുകാൽ. ഇതും വളരെ ഫലപ്രദമായി അരങ്ങത്ത് ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. എവിടെയെന്ന് കൃത്യമായി ഒർക്കുന്നില്ല.

h. ഖണ്ഡാരം, പാടി എന്നീ കഥകളിയുടെ സ്വന്തമായ രാഗങ്ങൾ അതാതിന്ന് യുക്തമായ സ്ഥാനത്തുതന്നെ വേണ്ടതുപോലെ ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. മാത്രമല്ല, കാംബോജി, ആനന്ദഭൈരവി, മോഹനം മുതലായ മറ്റു ചില രാഗങ്ങളും ഉണ്ട്. അവയുടെ ആലാപനശൈലി കഥകളീയുടേതിന്ന് സമാനമായിരുന്നു.

i. പ്രധാനമായും ചമ്പ താളമാണ് ഉപയോഗിച്ചിട്ടുള്ളത്. അത് ഇടമട്ടും മുറുകിയതുമുണ്ട്. ചമ്പ കുറുകിയതുപോലെയിരിക്കുന്ന ഖണ്ഡചാപ്പും ധാരാളം ഉപയോഗിച്ചിട്ടുണ്ട്. മുറിയടന്ത, മിശ്രചാപ്പ് എന്നിവയും അവിടവിടെ ഉപയോഗിച്ചതായികാണാം. എന്നാൽ ചമ്പയുടെ ഉപയോഗം എടുത്തു പറയേണ്ടതാണ്.

*മൂന്ന്: ചില എതിരഭിപ്രായങ്ങളും തോന്നതിരുന്നില്ല.* അവ:

1. ഏറ്റവും പ്രധാനമായി തോന്നിയത് അരങ്ങത്തേ സ്ഥലം ഉപയോഗിക്കുന്ന കാര്യത്തിലാണ്. അരങ്ങിന്റെ വലത് ഭാഗം വളരെ കുറച്ചു മാത്രമേ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നുള്ളു. ഇവിടെ വലത്, ഇടത് എന്നെല്ലാം പറയുന്നത് നടപക്ഷത്ത് നിന്നുകൊണ്ടാണ്. അരങ്ങിന്റെ മദ്ധ്യവും, ഇടതു ഭാഗവും ധാരാളമായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു. അതിനാൽ ഇടതുവശം കനം തൂങ്ങിയതുപോലൊരു പ്രതീതി തോന്നിയിരുന്നു. മാത്രമല്ല അരങ്ങിന്റെ വലതുവശം മറ്റു വശങ്ങളേ അപേക്ഷിച്ച് കുടുതൽ തിളക്കമുള്ള സ്ഥലമാണെന്നത് ഓർക്കുമ്പോഴാണ് ഈ വീഴ്ചയുടെ ഗൗരവം ബോദ്ധ്യമാകുന്നത്

2. ആ കവിത സമാന്യം നല്ല നീളമുള്ളതാണ്. അതിനാൽ അത് മുഴുവൻ ഉൾപ്പെടുത്തുക അത്ര പ്രായോഗികമല്ല. അതിനാൽ കുറേ കിഴിച്ചെടുക്കലുകൾ അനിവാര്യമാണ്. എന്നാൽ ഒഴിവാക്കാൻ പറ്റാത്തത് ചിലത് ഒഴിവായിപോയി. ഉദാഹരണം:

വരരുചിയുടെ പന്ത്രണ്ട് മക്കൾ പന്ത്രണ്ട് കയ്യിൽ വളർന്ന്, അന്യോന്യം സ്പർദ്ധ വർദ്ധിച്ചു തമ്മിൽ വഞ്ചിക്കുന്നതും, തമ്മിൽ തല്ലുന്നതും ഒക്കെ വിവരിക്കുന്നത് വാചികമില്ലാതെയാണ്. അതുംകൂടി ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ കൂടുതൽ മിഴിവുകിട്ടുമായിരുന്നു എന്ന് തോന്നി.

"അഗ്നിഹോത്രിക്കു ഗാർഹപത്യത്തിന്ന്

സപ്തമുഖജഠരാഗ്നിയത്രേ"

എന്ന അതിശക്തമായ വരിയെല്ലാം വേണ്ടത്ര ശോഭിക്കാതെ പൊയി.

3. മേളം പലപ്പോഴും കൂടെ ചേരുന്നില്ലെന്നു തോന്നി. കല്ല് കയറ്റി കൊണ്ടുവന്ന് താഴോട്ട് ഇട്ടത് ഒട്ടും മിഴിവില്ലാതെ പോയി. മുഴുവൻ മേളക്കാരെ പറഞ്ഞിട്ട് കാര്യമില്ല. പുതിയ സംരംഭങ്ങളിൽ ഇത്തരം ചില കാര്യങ്ങൾ സംഭവിക്കുന്നത് സാധാരണമാണ്.

എന്നാൽ ഇതൊന്നും മൊത്തം പ്രകടനത്തെ കാര്യമായി ബാധിച്ചില്ല.

ശ്രീ പീശപ്പള്ളിക്കും കൂട്ടുകാർക്കും ഹൃദയം നിറഞ്ഞ അഭിനന്ദനങ്ങൾ.